CLARA WICHMANN

30e HINK-STAP-SPRONG DOOR DE TIJD

Clara Gertrud Wichmann, ook wel Meijer-Wichmann genoemd (Hamburg, 17 augustus 1885 – ‘s-Gravenhage, 15 februari 1922) was een Nederlandse anarcho-socialist, vrijdenker en jurist. Ze was geboren als dochter van hoogleraar Carl Ernst Arthur Wichmann (1851-1927) en schrijfster Johanna Therese Henriette Zeise (1852-1938). Als jurist drong Wichmann in vele artikelen aan op een radicale hervorming van het strafrecht. Door haar werk bij het Centraal Bureau voor de Statistiek, waar ze vanaf 1916 hoofd was van de afdeling criminologie, werd ze gesterkt in haar opvatting dat vergelding geen goede basis was voor het strafrecht. In 1919 richtte Wichmann het Comité van actie tegen de bestaande opvattingen omtrent Misdaad en Straf op. Ze was voorstander van uitbanning van het strafrecht als manier om recht te doen.

Ook op andere gebieden zoals de libertaire (anarchistische), anarcho-socialistische arbeidersbeweging, de antimilitaristische beweging en de vrouwenbeweging was Wichmann (vooral door middel van publicaties) actief. Tegenwoordig zijn het vooral haar feministische denkbeelden die herinnerd worden, maar Clara Wichmann kan dus evenzeer omschreven worden als filosoof, jurist, antimilitarist of anarchist. Toen Clara Wichmann jong was, hadden vrouwen in Nederland nog niet het recht om te stemmen. Op haar 23e werd Clara Wichmann bestuurslid van de Nederlandse Bond voor Vrouwenkiesrecht. Zij wilde dat het kiesrecht voor zowel mannen als vrouwen zou gaan gelden. Het zou nog tot 1919 duren voordat vrouwen in Nederland mochten stemmen en zich verkiesbaar mochten stellen en nog steeds is er een politieke partij, de SGP, die vrouwen het passieve kiesrecht (het recht om gekozen te worden als volksvertegenwoordiger) verbiedt. Clara Wichmann streefde naar formele gelijkstelling van mannen en vrouwen, zoals bijvoorbeeld in het kiesrecht, maar zij vond het nog belangrijker dat vrouwen zichzelf innerlijk vrijmaakten, want ‘…overal op welk gebied dan ook, is de ware verhouding altijd die tussen vrije mensen.’

In de beginjaren van de Internationale School voor Wijsbegeerte (Amersfoort) was Wichmann een gewaardeerd inleider bij maatschappijkritische onderwerpen. Verder was zij lid van de vrijdenkersvereniging De Dageraad. De Eerste Wereldoorlog had grote invloed op Clara Wichmann. Als geboren Duitse had ze familieleden aan de Duitse kant sneuvelden. Dit voedde haar antimilitarisme, pacifisme en later ook haar anarchisme. In 1917 leerde ze Jo Meijer kennen, een dienstweigeraar, met wie ze in 1921 trouwde. Een jaar later, enkele uren na de geboorte van haar dochtertje, stierf zij, pas 36 jaar oud. Meijer bundelde postuum veel van haar werk en gaf het uit.

Door vrienden werd Clara Wichmann geroemd om haar karakter. Dat karakter combineerde bescheidenheid en nuance met scherpe analyse. Haar studiegenoot Annie Salomons schreef kort na Clara’s dood in De Groene Amsterdammer: ‘Ik herinner mij debatten op onze club, waar fel mening tegen mening werd gezet, waarbij persoonlijke scherpheid moest aanvullen, wat het betoog aan argumenten tekort kwam, – en dan daartussen Clara, met haar weinig opvallend, tenger figuurtje met haar donkere klankarme stem, die even iets zei, een paar zinnetje maar, waardoor beide partijen ineens beseften, dat de kwestie waar het om ging wel dieper en nobeler aangevat kon worden dan wij in onze bekrompen overtuiging hadden gemeend. Ze was vol vertrouwen in haar medemensen; ze verwachtte van ieder het beste en daardoor haalde ze ook het beste in ieder mens naar boven. Wie met haar sprak herinnerde zich zijn goede voornemens en zijn hoogste plannen.’

Clara Wichmann was de zus van de Nederlandse kunstenaar en fascist Erich Wichmann die vijf jaar jonger was dan zij. Het Clara Wichmann Instituut werd naar haar vernoemd. Dit instituut kwam van 1987 tot 2004 op voor de belangen van vrouwen. Sinds 1988 wordt elk jaar op 10 december de Clara Meijer-Wichmann Penning uitgereikt door de Liga voor de Rechten van de Mens. Ook is er een proefprocessenfonds dat haar naam draagt; de Stichting Proefprocessenfonds Clara Wichmann. Dit fonds stelt geld ter beschikking voor het voeren van rechtszaken die de maatschappelijke en juridische positie van vrouwen in Nederland zouden kunnen verbeteren.

Advertenties
Dit item was geplaatst door Muis.

One thought on “CLARA WICHMANN

  1. Pingback: DE DAGERAAD | MUIZENEST

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: