JACOB MOLESCHOTT

31e HINK-STAP-SPRONG DOOR DE TIJD

Jacobus Albertus Willebrordus Moleschott (‘s-Hertogenbosch, 9 augustus 1822 – Rome, 20 mei 1893) was een Nederlands arts, fysioloog en hoogleraar. Hij ging eerst naar school in zijn geboortestad en in Boxtel, in de jaren 1837-1842 volgde hij in het Duitse Kleef het gymnasium. Aansluitend begint hij in Heidelberg de studie geneeskunde (tot 1845). Hij publiceerde in 1842 een vertaling van Philisophische Betrachtungen der Natur van Karl Snell.In 1844 maakte hij een reis naar Leiden en Amsterdam; hij probeerde er vergeefs een uitgever te vinden voor zijn vertalingen van de atheïstische jonghegelianen David Strauß en Friedrich Vischer. Wel won hij in december 1844 een prijsvraag van het Teyler Genootschap voor zijn Kritische Betrachtung von Liebig’s Theorie der Pflanzenernährung. Van de beloning van vierhonderd gulden kocht Moleschott zijn eerste microscoop. Op 22 januari 1845 promoveerde hij in Heidelberg op de dissertatie De Malpighianis pulmonum vesiculis. Moleschott vestigde zich tijdelijk in ‘s-Hertogenbosch, volgde een colloquium doctum in leiden en verhuisde al snel naar Utrecht. Daar werkte hij op de Universiteit Utrecht in het laboratorium van fysioloog G.J. Mulder (Universiteit Utrecht). Hij opende nu in Utrecht een praktijk als huisarts. Moleschott behaalde op 22 januari 1845 zijn doctoraat in de genees-, heel- en verloskunde aan de Universiteit Utrecht. In 1846 wwerd de 24-jarige Moleschott benoemd tot lid van het Provinciaal Utrechtsch Genoorschap en voerde samen met zijn vrienden J. van Deen en F.C. Donders de redactie over Holländische Beiträge zu den anatomischen und physiologischen Wissenshaften.

In 1847 sloeg hij een aanbod van de Universiteit Utrecht af om er hoogleraar te worden. Moleschott vertrok naar Heidelberg waar hij zijn Lehre der Nahrungsmittel für das Volk en Kreislauf des Lebens publiceerde. Hij werkte er tegelijkertijd als privaatdocent in de fysiologische chemie en antropologie aan de universiteit. Op 26 juli 1854 ontzegde de regering van Baden ontzegde hem naar aanleiding van deze publicatie de bevoegdheid om college te geven. Het boek had toen echter al vijf drukken beleefd.De studenten dringen er bij het universiteitsbestuur tevergeefs op aan de beslissing terug te draaien. Moleschott diende zijn ontslag in en leefde de daarop volgende jaren van zijn praktijk als huisarts en van zijn talrijke geschriften. Op 21 juni 1956 werd Moleschott hoogleraar in de fysiologie te Zürich; op 16 december 1861 werd hij hoogleraar aan de hogeschool van Turijn. Angelo de Grubernatis, hoogleraar te Florence, noemde hem un des chefs de l’école médicinale moderne; In 1866 liet Moleschott zich tot Italiaan naturaliseren. Victor Emanuel II van Italië benoemde hem in 1876 tot Senator van het Rijk. In 1879 werd Moleschott benoemd tot hoogleraar aan de “Sapienza”, waar hij omringd was met mensen als Pasquale Stanislao Mancini, Francesco de Sanctis, Giuseppe Zanardelli, Ubaldino Peruzzi, de grote fysiologen van die tijd.

In 1848 verloofde hij zich met de Duitse Sophie C. Strecker, met wie hij op 14 maart 1949 zal trouwen. In de daarop volgende jaren worden twee zoons en twee dochters geboren. In 1848 deed Moleschott een geschrift uitgaan, waarin hij bepleitte dat hoogleraren niet langer benoemd zouden moeten worden in dienst van een kerkelijke partij maar in het belang van de wetenschap. Hij was in die tijd ook een voorstander van de staatkundige vereniging van Nederland met Duitsland, maar herriep dit standpunt in 1870. Hij wordt beschouwd als een van Nederlands meest oorspronkelijke denkers in de 19e eeuw. Van hem is het bekende woord afkomstig: “Ohne Phosphor keine Gedanken” (‘zonder fosfor geen gedachten’). Zijn denken kan worden gekarakteriseerd met ‘atheïstisch materialisme’. Hoewel hij uit zichzelf het lidmaatschap van de vrijdenkersvereniging De Dageraad nooit heeft gezocht aanvaardde hij in 1884 het erelidmaatschap van die vereniging.

Op 20 oktober 1891 pleegde echtgenote Sophie, die leed aan depressies, zelfmoord. Op 20 mei 1893 overleed Moleschott een een streptokokkeninfectie. Na de crematie werd zijn as bijgezet op de begraafplaats Campo Verano in Rome. Het tijdschrift van de vrijdenkersvereniging De Dageraad besteedde een jubileumnummer aan Moleschott.

Voor meer details over Moleschott, zie de site van dit artikel op de site van de Koninklijke Bibliotheek.

 

Advertenties
Dit item was geplaatst door Muis.

One thought on “JACOB MOLESCHOTT

  1. Pingback: TEYLER GENOOTSCHAPPEN | MUIZENEST

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: