CLAUDE MONET IN AMSTERDAM 1

Claude Monet (Parijs, 14 november 1840 – Giverny, 5 december 1926), de Frans impressionistisch kunstschilder, bezocht Nederland drie keer in de jaren 1870-1880. In 1871 verbleef hij vier maanden in Zaandam, begin 1874 bezocht hij Amsterdam en in 1886 werkte hij in de bollenstreek. Tijdens deze verblijven zou hij 42 schilderijen maken met typisch Hollandse onderwerpen als riviergezichten met molens en bootjes, stadsgezichten van Amsterdam en tulpenvelden. De 42 werken nemen binnen zijn oeuvre een bijzondere plek in, vooral vanwege de afwijkende tonaliteit: grauwe luchten en grijze wateren. De keuze van zijn onderwerpen lijken enigszins stereotiep: molens, boten, tulpenvelden, oud Hollandse havens en stadsgezichten van Amsterdam. Geplaatst in die tijd, eind negentiende eeuw, toen er nauwelijks nog toerisme was, mogen ze echter wel degelijk authentiek Hollands heten. Vanuit Nederlands perspectief zit er bovendien nog een bijzonderheid aan dat vrijwel alle plekken waar hij schilderde nog steeds uitstekend herkenbaar en te lokaliseren zijn. De kunsthistoricus Ernst van de Wetering: “Zijn sporen lijken nog bijna warm en zijn nog overal te volgen. Het ontdekken van de plek waar hij met zijn schildersezel moet hebben gestaan wekt in hevige mate het gevoel op dat Johan Huizinga de ‘historische sensatie’ noemde: het plotseling oplichten van het besef dat het verleden werkelijk bestaan heeft”. Vanuit kunsthistorisch oogpunt zijn de ‘Hollandse’ werken binnen het oeuvre van Monet altijd enigszins onderbelicht gebleven, hoewel met name zijn Amsterdamse stadsgezichten algemeen worden beschouwd “als ware manifestaties van de impressionistische techniek”. Cultuurhistorisch zijn de werken voor Nederland echter van bijzondere betekenis en kunnen ze volgens Van de Wetering worden beschouwd als een uniek tijdsdocument: “Ze leggen een stuk verleden bloot dat nog steeds herkenbaar is in het heden”.

Het Westerdok en de Posthoornkerk (boven)
De Gelderse Kade (onder)

In februari en maart 1874 verbleef Monet in Amsterdam om er te schilderen. In 1871 (toen Zaanstad het hoofddoel was) had hij de stad ook al bezocht, maar er niet geschilderd. Wel is achterhaald dat hij op 22 juni 1871 een museum heeft bezocht, het Trippenhuis, waar zijn handtekening te zien is naast die van een visser uit Urk. Een bijzondere anekdote van Monets bezoeken aan Nederland betreft de aankoop van een reeks Japanse prenten. Vanwege de handelsbetrekkingen die Nederland had met Japan waren er al rond 1870 veel Japanse prenten te koop, in een periode dat het Japonisme eigenlijk nog moest beginnen. De schrijver Octave Mirbeau schreef in zijn herinneringen dat Monet tijdens zijn verblijf in Zaandam bij een kruidenier een grote hoeveelheid Japanse prenten aantrof, die door deze werden gebruikt als pakpapier. Uiteindelijk kreeg hij ze allemaal geschonken. Wat waar is van het verhaal is niet te achterhalen, maar feit is wel dat Monet tijdens zijn verblijf in Amsterdam beide keren een groot aantal Japanse prenten mee terug nam naar Frankrijk en daarmee een belangrijke bijdrage leverde aan de opkomst van het Japonisme. Van zijn verblijf er weinig bekend, zodat de schilderijen die hij er maakte niet nauwkeurig gedateerd kunnen worden. Tot voor een jaar of dertig geleden werd nog aangenomen dat hij zijn een aantal Amsterdamse werken schilderde na afloop van zijn bezoek aan Zaandam, waarbij kunstkenners worstelden met de vraag hoe zijn twee wintergezichten (Het Westerdok en de Posthoornkerk en De Gelderse Kade) dan gedateerd moesten worden. Monet schilderde twaalf werken in Amsterdam in een stijl die duidelijk alweer verder geëvolueerd is dan die waarin hij zijn Zaanse werken maakte: zijn palet is minder pover, heeft meer kleur, heeft focus op de lichtwerking en er is al meer aandacht voor de ‘totaalcompositie’, hetgeen hij in die jaren als een centrale conceptie beschouwde. In zijn latere leven zei hij ooit dat hij niet de objecten schilderde, “maar het omhuld zijn van de dingen door atmosfeer en licht”. Kunsthistorici vinden dat dit zich in zijn Amsterdamse werken al aftekent.

Monet was erg onder de indruk van de wolken en het grijze licht, maar was niet blij met zijn eigen schilderijen, waarvan hij vond dat ze het Amsterdamse licht niet wisten te vangen. Hij heeft deze werken dan ook nooit tentoongesteld en ze zijn nog steeds niet erg bekend. Zelfs de namen van deze schilderijen zijn niet met zekerheid vast te stellen. Hij maakte twee schilderijen langs de Groenburgwal, met aan het eind de Zuiderkerk. Het ene schilderij werd gekocht door familie van de Amerikaanse schilder Mary Cassett (1845-1926) en via en hen terecht kwam in het Philadelphia Museum of Art. Een schilderij dat vanwege de felblauwe lucht eerder aan Zuid-Frankrijk doet denken, terwijl het, gezien de kale bomen toch duidelijk is geschilderd in de herfst. Dan is het in Amsterdamse zelden zo zonnig (het is immers nog ver voor de klimaatverandering). Waarschijnlijk heeft Monet gewoontegetrouw een veel te zonnig tafereel geschilderd. Het was niet ten onrechte dat hij vond dat hij het Amsterdamse licht niet had weten te vangen. Later maakte Monet een tweede exemplaar van dezelfde locatie, maar aanzienlijk minder vrolijk van kleur, dat werd gekocht door een Roemeense verzamelaar genaamd Belliot. Behalve een schilderij van een windmolen bij de Amstel, is dit het enige doek dat niet is gemaakt in de buurt van de Amsterdamse haven, die de schilder blijkbaar heeft gefascineerd.

Advertenties
Dit item was geplaatst door Muis.

4 thoughts on “CLAUDE MONET IN AMSTERDAM 1

  1. Pingback: CLAUDE MONET IN AMSTERDAM 3 | MUIZENEST

  2. Pingback: CLAUDE MONET IN AMSTERDAM 4 | MUIZENEST

  3. Pingback: CLAUDE MONET IN AMSTERDAM 5 | MUIZENEST

  4. Pingback: CLAUDE MONET IN AMSTERDAM 6 | MUIZENEST

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: