PANORAMA 03 – ROBERT BARKER

In het oude China werden al routepanorama’s op boekrollen geschilderd, zoals Langs de rivier tijdens het Qingmingfestival). Het eerst volronde panorama was van Anton van den Wyngaerde en dateerde uit halverwege de zestiende eeuw. Pas in 1792 komt de eerste panoramaschildering op de markt zoals we die ons heden ten dage voorstellen.
De Engelse schilder (met Ierse voorouders) Robert Barker (1739-1806) bedacht in 1787 de naam panorama, afgeleid van de Griekse woorden ‘pano’ (alles) en ‘horama’ (gezicht), terwijl hij op Calton Hill wandelde en een overzicht had over zijn woonplaats Edinburgh.Hij was zo snugger direct patent aan te vragen voor het woord ‘panorama’, dat hij omschreef als een grootse schilderij waarin een magnifiek tafereel vanuit elke hoek werd vastgelegd en het zodanig tentoon te stellen dat voor de toeschouwers de scheidslijn tussen kunst en realiteit verdween. Zijn eerste schilderijen in deze richting betroffen Edinburgh. In 1788 stelde hij in zijn eigen woning het Panorama of Edinburgh From Calton Hill. Dit eerste panorama had weinig succes, maar vooral was Barker teleurgesteld omdat hij zijn visie er onvoldoende in terugvond. Het doek was niet 360 rond, maar slechts een halve cirkel. In 1792 schilderde hij het Panorama of London from the Albion Milles, waarvan eerst een kleine versie in de eigen woning te zien was geweest. Hij liet dit doek vergoot eze serie op een cilindervormig oppervlak aanbrengen en in Londen tentoonstellen. Om zijn droom echt te kunnen realiseren lieten Barker en zijn zoon in 1793 aan Leicester Square in Londen The Rotunda bouwen, waar het enorme doek van 250 vierkante meter in volle glorie kon worden gezien.  Het was het eerste gebouw dat speciaal was ontworpen om panorama’s te tonen aan het publiek. Het was een indrukwekkend gebouw zoals de getekende dwarsdoorsnede laat zien. Vanaf 1793 zou Barker er verschillende panorama’s tentoonstellen. Met een lage toegangsprijs van drie shilling en hoge bezoekersaantallen maakte Barker hiermee een fortuin.De toeschouwers konden vanaf een platform het grote schilderij zien, dat zodanig was verlicht dat het geheel goed bekeken kon worden. De beiden einden van het doek werden vakkundig aan het zicht onttrokken en door het plaatsen van allerlei voorwerpen op de voorgrond werd diepte gecreëerd en de illusie gewekt dat men daadwerkelijk vanaf een hoogte over de stad uitkeek. De mensen moesten ook eerst door een donkere gang naar het platform lopen, zodat ze even de tijd hadden ‘een verstand op nul te zetten’ en bij aankomst op het felverlichte platform de illusie opgedrongen te krijgen dat ze in het tafereel zelf bevonden.

Zijn schilderij Londen vanop het dak van de Albion Mills zou het eerste panoramaschilderij worden dat in de Verenigde Staten werd tentoongesteld, in 1795.Het panoramische aquatint-schilderij biedt een blik vanaf het dak van de Albion Mills, een grote suikermolen in de Engelse hoofdstad aan het zuidelijke einde van de Blackfriars Railway Bridge. Het doek werd in 1950 door de regering worden aangekocht en bevindt zich nu in het Lancaster House in Londen. Van dit doek kon men een serie van zes prenten kopen om thuis de panoramische ervaring te herbeleven. In totaal hadden de zes naast elkaar gelegde prenten een lengt van maar liefst 3.25 meter. Het succes van Barker zou een groot aantal andere schilders inspireren ook dergelijke panorama’s te gaan maken. Sommige lieten we al rondreizend aan het publiek zijn, een paar wisten hiervoor permanente gebouwen te realiseren. Volgens schattingen van de curatoren van het Museum of Londen werden in de periode 1793-1865 maar liefst 126 panorama’s tentoongesteld. Daaronder waren veel historische gebeurtenissen en veldslagen, waarbij vooral de Russische schilder Franz Roubaud een grote populariteit verwierf.

Dit item was geplaatst door Muis.
%d bloggers liken dit: