MUIZENEST

Concentratiekamp Neuengamme had een paar uiterst minieme buitenkampen.  Een van hen was het Truppenwirtschaftslager dat van 25 maart tot 5 juni 1944 in Braunschweig actief was. In opdracht van de SS-Ergänzungsstelle Mitte moesten daar acht tot tien gevangenen uit Neuengamme zorgen door de bouw van een kantoorbarak voor een Truppenwirtschaftslager van de SS. Dat was Amt B onder leiding van SS-Gruppenführer Georg Lörner (München, 1899 – Rastatt, 1959), dat onderdeel was van het SS-Wirtschafts-Verwaltungshauptamt (SS-WVHA) dat in maart 1942 door SS-Obergruppenführer Oswald Pohl (Duisberg, 30 juni 1892 – Landsberg, 7 juni 1951) was opgericht. Doel van de SS-WVHA, het economische en administratieve hoofdkantoor van de SS, was te zorgen voor de genadeloze uitbuiting van gevangenen en dwangarbeiders in de concentratiekampen. De SS-WVHA was verantwoordelijk voor het beheer van de financiën, bevoorradingssystemen en zakelijke projecten voor de Allgemeine-SS. Als mede-bestuurder van de concentratiekampen speelde het een belangrijke rol bij de uitvoering van de vernietiging van de Joden. De SS-WVHA beheerde de industrieën, ambachten en bedrijven van de SS in de concentratiekampen en voegde deze samen in hun eigen bedrijven. Vanaf 1942-1943 stond het hele concentratiekampsysteem onder de exclusieve controle van Pohls SS-WVHA. Over het kleine kampBraunschweig – Truppenwirtschaftslager, dat gedurende het korte bestaan werd geleid door SS-Hauptsturmführer Schöckel, is verder niets bekend. Er is ook geen monument voor het buitenkamp.

Op 5 juni 1944 waren de werkzaamheden blijkbaar afgerond en werden de acht gevangenen overgebracht naar een ander buitenkampje van Neuengamme, Außenlager Warberg aan de Landesstrasse tussen Köningslutter en Helmstedt. Ook hier moesten deze acht man een voormalige brouwerij ombouwen tot een kantoorbarak voor een Truppenwirtschaftslager van de SS. Hun onderkomen was een getraliede kamer op de begane grond. Naast de SS-Rottenführers Schnitzler en Leibl en bouwvoorman Laun waren drie politieagenten verantwoordelijk voor de bewaking van de concentratiekampgevangenen. Zes man voor de bewaking van acht onbewapende en sterk verzwakte gevangenen! Nadat de werkzaamheden op 8 januari 1945 waren voltooid, werden de gevangenen waarschijnlijk overgebracht naar het volgende buitenkamp in Verden an der Aller. Ook hier er geen verdere details bekend en er is niets ter plaatse dat aan dit buitenkamp herinnert.

In opdracht van de SS-Bauleitung Verden moesten in dit Außenlager Verden vanaf januari tot april door dezelfde acht gevangenen worden gewerkt aan de bouw van de SS-trainingscentrum ‘Sachsenhain’. De Sachsenhain was een grootschalig monument dat tussen 1934 en 1936 door de nationaalsocialisten werd gebouwd ter nagedachtenis aan het bloedbad van Verden (782), op de locatie waarvan werd verondersteld dat hier 4.500 Saksen zouden zijn vermoord door troepen van Karel de Grote. Dit als represaille voor een eerdere Saksische opstand. De Sachsenhain was een van de eerste bouwprojecten van de ‘Thing-bewegung’ van het Derde Rijk. Dat was aanvankelijk aan het begin van de twintigste eeuw een jeugdbeweging, waarbij grote bijeenkomsten zoals jaarvergaderingen werden gehouden onder de Germaanse term Thing. Dit was bedoeld om uitdrukking te geven aan hun afwijzing van de omgangsvormen in het keizerrijk en de wens terug te grijpen naar de veronderstelde betere tijd van de deugdzame voorouders. De bijeenkomsten werden vaak verlevendigd met uitvoeringen van de eigen kunst: klederdracht, dans, zang, poëzie en amateurtoneel. Zodra de nationaalsocialisten aan de macht kwamen namen ze dit idee om propagandistische redenen direct over. Er werden meer dan 400 Thing-sites gepland waar regelmatig Thing-spelen voor een groot publiek zouden plaatsvinden. Er zijn er ongeveer vijftig voltooid, waarvan enkelen nog steeds bestaan als openluchttheaters. Aanvankelijk was Joseph Goebbels de leider, maar die hield het na twee jaar voor gezien omdat de populariteit van de Thing-spellen ver achterbleef bij de verwachtingen en hij inzag dat gebruik maken van film en radio veel effectievere instrumenten voor hun propaganda waren. Heinrich Himmler en nazi-ideoloog Alfred Rosenberg bleven wel gecharmeerd van de vaak occulte gedachtegang achter de beweging. Zij veronderstelden dat de antichristelijke, neo-heidense ritus op de lange termijn de christelijke kerken zou verdringen. Op 21 juni 1935 vond een inauguratieceremonie plaats in het nog onvoltooide gebouw Sachsenhain, dat oorspronkelijk was gepland als een neo-heidens ‘bedevaartsoord voor heel Duitsland’ Het werd echter een trainingskamp voor de Hitlerjugend en SS.

Het monument werd ontworpen als plaats voor herdenkingsceremonies en vechtspelen. Boeren uit Nedersaksen moesten in hun regio rotsblokken vinden en afleveren. De Reichsarbeidersdienst bouwde destijds de rondweg, twee bruggen over de Halsebach, een festival- en evenemententerrein en een grote open haard. Daarnaast werden in het noorden van het complex vijf oude Nedersaksische vakwerkhuizen gerestaureerd. Het monumentencomplex Sachsenhain omvat een twee kilometer lange rondwandeling door de natuur. Rondom de paden ligt een fraai bos met in het midden een weiland met koeien en paarden. Langs de kant van het pad liggen 4.500 grote rotsblokken, die elk wel 1,5 ton wegen, voor elke vermoorde Saks een rotsblok. De omgeving lijkt meer op een prachtig park dat uitnodigt tot een wandeling dan op een monument. En opnieuw is niets dat herinnert aan het tijdelijke kamp, over de leef- en werkomstandigheden van de gevangenen en waar ze na de ontruiming in april 1945 terechtkwamen. De meest logische verklaring is terug gestuurd worden naar concentratiekamp Neuengamme, dat half april geheel zou worden ontruimd omdat de geallieerden snel naderden.