MUIZENEST
MET VEEL BERICHTEN OVER DE PERIODE 1795-1945, MAAR OOK ALLERLEI ZAKEN NA 1945 DIE ME TOEVALLIG INTERESSEREN
HANS VOGL
Hans Vogl (Eben am Achensee, 3 april 1895 – München-Stadelheim, 30 juni 1944) wird geboren in Eben am Achensee, een dorpje halverwege het traject Kufstein-Innsbruck. Het telde toen ongeveer vijfhonderd inwoners dat omstreeks 1940 iets meer dan verdubbeld was. Hij was afkomstig uit een lerarenfamilie, volgde eerst de lerarenopleiding in Bolzano en verhuisde vervolgens naar Innsbruck. In 1915 sloot hij zich aan bij de studentenvereniging Alemannia Innsbruck. Hij behaalde zijn middelbareschooldiploma in 1917 en slaagde in 1919 voor het lerarenexamen voor het basisonderwijs en in 1927 voor het voortgezet onderwijs. Hans Vogl was van 1918 tot 1936 in Erl bij Kufstein leraar aan een basisschool en gemeentesecretaris in het grensplaatsje, een kilometer of vijftien ten noorden van Kufstein. Hij was in Erl ook actief als organist en dirigent van de Passiespelen. Daarnaast studeerde hij enkele semesters wiskunde en natuurkunde in Innsbruck.
Als sociaaldemocraat werd hij in het landelijke gebied met wantrouwen en afwijzing bejegend, waardoor hij geen betere baan kon vinden. Tegelijkertijd had hij wel een steeds groter wordend gezin. Vogl bleef echter politiek actief terwijl de politiek in de dertiger jaren steeds meer werd gedomineerd door de austrofascistische beweging van Engelbert Dollfuss. Volgens de vicegouverneur van Tirol, Hans Peer (1875-1945), was Vogl echter slechts bij de Sociaal-Democratische Partij gekomen uit lichte onvrede over de economische situatie’. Hij kon daardoor in 1933 ‘een politieke ommezwaai’ maken. In het schooljaar 1936-37 werd Vogl door de schoolleiding overgeplaatst naar Jenbach, vlak bij zijn geboorteplaats. Na de annexatie van Oostenrijk in maart 1938 leek de antiklerikale Vogl zich aanvankelijk aan te passen. Vogl stond positief tegenover de Groot-Duitse ideologie. Omdat hij als betrouwbaar werd beschouwd, werd hij op 1 oktober 1938 benoemd tot rector van de middelbare school in Zell am Ziller. Hij sloot zich in juni 1938 aan bij de Nationaal-Socialistische Volkswelzijnsorganisatie (NSV), vervolgens bij de Nationaal-Socialistische Lerarenbond (NSLB), en werd per 1 januari 1940 lid van de Nazipartij (NSDAP) met het lidmaatschapsnummer 7892467. (meer…)
ADELE STÜRZL
Adele Stürzl (Wenen, 23 november 1892 – München, in de periode 30 juni 1944) werd geboren in de dichtbevolkte volkswijk Favoriten, als dochter van Maria en Johann Sturz. Haar ouders kwamen oorspronkelijk uit Znaim in Zuid-Bohemen. Ze verloor haar moeder toen ze tien jaar oud was en werd toen naar Zuid-Moravië gestuurd, als pleegkind bij familie van haar ouders. Ze werkte daar onder meer een tijdje als dienstmeisje op een boerderij, keerde op een gegeven moment toch weer terug naar Wenen en werkte later in Boedapest. Daar leerde ze de kleermaker Hans Stürzl kennen, met wie ze later trouwde. Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog verhuisde het echtpaar naar Kufstein (Tirol). Adele Stürzl sloot zich aan bij de Sozialdemokratischen Partei en richtte onder andere de welzijnsorganisatie Hilfsbereitschaft (Compassie) op, waarbinnen ze zich vooral bezighield met de strijd voor vrouwenemancipatie en de bestrijding van armoede. In Kufstein kwam haar revolutionaire geest al snel naar voren toen ze een loonsverhoging voor de vrouwelijke arbeiders in de munitiefabriek wist te bewerkstelligen. In 1932 brak Stürzl met de Sociaal-Democratische Partij en sloot ze zich aan bij de Kommunistische Partei Österreichs (KPÖ). Al in 1921 had een grote groep ‘Neuen Linken’ onder leiding van Jozef Frey vanuit de Sozialdemokratischen Partei overstapte naar de KPÖ, maar Stürzl bleef de SPÖ nog lang trouw. Toch bleef ook de KPÖ gedurende de Eerste Republiek in Oostenrijk een vrijwel machteloze partij, onder meer door allerlei interne conflicten. De partij won geen enkele zetel bij verkiezingen voor de Nationale Raad of het deelstaatparlement. Slechts in enkele gemeenten in Neder-Oostenrijk, Opper-Oostenrijk, Salzburg, Karinthië, Stiermarken en Burgenland wist ze vertegenwoordiging in de gemeenteraden te verkrijgen. De KPÖ speelde wel een belangrijkere rol in de werkloosheidsbeweging en in de strijd tegen de opkomst van het fascisme. Voordat de nationaalsocialisten de macht grepen in het Duitse Rijk, verzette de KPÖ zich ook tegen het verbod op de Anschluss met Duitsland, tenzij het een aansluiting bij Duitsland zou zijn nadat daar een succesvolle revolutie had plaatsgevonden en een Sovjet-Duitsland was ontstaan. Adele Stürzl maakte in 1932 of 1933 de overstap naar de KPÖ. (meer…)
65 JAAR
.
141 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 5
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
140 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 4
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN – 30
NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN
DOOR DR. A. ALETRINO
Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1916
ZESDE HOOFDSTUK (2e deel)
Om zijn zin door te drijven en gedaan te krijgen wat hij wilde, en tevens om in Europa bekend te doen worden, aan welke meskyne behandelingen hij van den kant der Engelsche regeering bloot stond, waarvan misschien een verandering van zijn toestand het gevolg zou kunnen zijn, besloot hij tot een andere maatregel over te gaan en een gedeelte van zijn zilver te verkoopen. Op zijn bevel vijlde men de adelaars en de andere teekenen, waaraan men de herkomst van het zilver zou kunnen weten van de schalen en de schotels af, sloeg de borden in stukken en in elkaar en verkocht er den eersten keer 942 ons van aan Balcombe, genoeg om er de loopende schulden van te betalen. Een tweede keer verkocht men, 1.227 ons, een derde keer 2.048 ons, die bij elkaar 26.419 frcs. opbrachten, ternauwernood genoeg om er een drie maanden mee rond te komen. AI het zilver bij elkaar, zou niet meer dan een 100.000 frs opbrengen. Was dat geld verbruikt, dan bleef nog altijd het geld van Las Cases en van Bertrand beschikbaar. Tot zoover echter behoefde men niet te gaan. De weerklank van het stukslaan der zilveren stukken, was op St. Helena zelf en in Engeland zóó groot, dat de openbare meening zich er mee bemoeide en dat een interpellatie van lord Holland aan de regeering er het gevolg van was. En men was gedwongen den Keizer verlof te geven het geld, dat hij noodig had, in Europa aan te vragen door brieven, die noch door den gouverneur, noch door een der Engelsche ministers zouden geopend of gelezen worden. (meer…)
JORINUS VAN DER WIEL
Jorinus (Leendert Willem Jorinus) van der Wiel (Utrecht, 15 augustus 1893 – Rotterdam, 5 maart 1960) was een Nederlands wegwielrenner. Hij was professional van 1915 tot 1927. Hij werd maar liefst vijf keer Nederlands kampioen op de weg bij de elite (1915, 1917, 1918, 1921, 1925) en is daarmee nog steeds Nederlands recordhouder. Een record dat ok niet snel meer zal worden verslagen, tenzij er onverwachts een Nederlandse Pogacar opstaat. Ook in 1926 won hij trouwens het kampioenschap, maar toen werd hem de titel ontnomen. Hij zou Klaas van Nek, met wie hij om de titel streed hebben gehinderd of aan zijn shirt hebben getrokken. Van Nek werd door de jury tot winnaar uitgeroepen. Van der Wiel werd teruggezet naar de tweede plaats. In 1929 was hij als inmiddels 36-jarige als amateur deelnemer aan het Nederlands kampioenschap; hij werd toen tweede achter Frits Wiersma, ook een voormalig beroepsrenner die in 1913, 1919 en 1920 bij de elite Nederlands kampioen was geworden. (meer…)
HET HUIS WAAR IK GEBOREN BEN
Van 1739 tot 1856 was in Dordrecht de eerste synagoge gevestigd in de kerk van het vroegere klooster Mariënborn, dat stond tussen de Mariënbornstraat en de Weeshuisstraat. Toen de economische toestand verbeterde, verhuisde de synagoge in 1856 naar de Varkenmarkt. Het gebouw was voorzien van twee wachthuisjes aan de straatzijde, die niet bij de synagoge hoorden, maar eigendom van de gemeente waren. Tussen de huisjes bevond zich wel het toegangshek tot de synagoge. Twee jaar eerder werd daar een afgedankte vleeshal aangekocht en verbouwd om als synagoge te kunnen fungeren. In het gebouw was tevens een school gevestigd en een ruimte voor andere activiteiten. De joodse gemeente in Dordrecht was klein, dus was ook het inkomen van de rabbijn karig. In 1812 telde de gemeente 120 leden, in 1940 was dat opgelopen tot 300 leden. Vooral tussen 1900 en 130 liep het ledental terug doordat veel Joden naar het steeds uitbreidende Rotterdam trokken. Van de 300 leden van de Joodse gemeente in 1940 zouden slechts 15 personen de oorlog overleven. (meer…)
MIRJAM DASBERG EN ALEXANDER DASBERG – 25
Volgens de laatste volkstelling van vlak voor de oorlog telde Hilversum 76.269 inwoners, waarvan er 2.482 als Joods stonden geregistreerd. Hiervan zouden maar amper 200 inwoners de oorlog overleven. Een mogelijke verklaring voor dat hoge aantal Joodse doden is de vroege datum van de deportaties vanuit Hilversum. Toen halverwege 1942 in Nederland de deportaties begonnen, waren de meeste Joden uit Hilversum al gedeporteerd en daardoor afgesneden van hun netwerken en contacten met niet-Joden in Hilversum. Netwerken en contacten die hen hadden kunnen helpen deportatie te ontlopen. Het beleid van de nazi’s was er in de eerste oorlogsjaren vooral op gericht de Joden sociaal geheel te isoleren of te dwingen te vertrekken. De Duitse pogingen om de sociale uitroeiing van de Joden stuitten op redelijk wat verzet in Hilversum. De niet-Joden protesteerden in de eerste bezettingsfase tegen deze acties door boze brieven te schrijven als reactie op het verwijderen van Joden uit openbare functies. Soms mobiliseerde geweld tegen Joden de lokale gemeenschap, wat de diepgewortelde band onderstreepte van de meeste Joden in deze stad, de sterkte van de sociale banden en de onwil van hun buren om de marginalisering van de Joden in Hilversum te accepteren. Het verhinderde echter niet dat tegen de zomer van 1942 al heel wat Joodse inwoners de stad hadden verlaten. De joden, de achterblijvers in Hilversum en de vertrokkenen in hun nieuwe woonplaats, moesten nieuwe netwerken en contacten leggen buiten de niet-Joodse gemeenschap. Dat lukte maar weinigen echt goed. (meer…)
139 – TOOROPSTRAAT 2
..
Het beeld Balans van beeldend kunstenaar Jan Samson, aan het plein op de hoek Tooropstraat – Daalseweg,© Frans van den Muijsenberg, 17 november 2006.
138 – TOOROPSTRAAT 1
..
Het beeld Balans van beeldend kunstenaar Jan Samson, aan het plein op de hoek Tooropstraat – Daalseweg,© Frans van den Muijsenberg, 17 november 2006.
NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN – 29
NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN
DOOR DR. A. ALETRINO
Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1916
ZESDE HOOFDSTUK (1e deel)
Zeker is het, dat het gezegde van de Montholon tot Basil Jackson, sprekend over Hudson Lowe, waarheid bevatte, namelijk, dat ‘zelfs een engel die uit de hemel was neergedaald, had hem als gouverneur niet tevreden kunnen stellen.’ En zeker is het, dat – onder welke gouverneur en met welke behandeling ook – het verblijf op St. Helena voor Napoleon nooit aangenaam zou kunnen geweest zijn. Maar even zeker is het, dat een andere gouverneur, iemand die met meer takt en gevoel zou zijn opgetreden, voorzien van instructies, die minder of in het geheel niet op een kleingeestige plagerij gericht waren, doch die meer van een grootmoedige opvatting hadden getuigd, die gevangenschap voor Napoleon minder onaangenaam had kunnen doen zijn. De kleinste gebeurtenis, het minste incident, waarop geen normaal denkend en voelend mensch zou hebben gelet, gaf tot allerlei vexaties, verwikkelingen en kleingeestig vertoon van gewichtigheid aanleiding, zooals twee feiten onder vele – het eene met een haarlok van den Roi de Rome, het andere met diens buste – bewijzen. Het is waar, in het eerste geval had Hudson Lowe tot zekere hoogte gelijk, wijl het tegen zijn instructies indruischte. Maar toch, een andere gouverneur zou misschien hebben getoond, dat hij er volkomen van op de hoogte was, wat achter zijn rug geschiedde, maar zou er geen ‘zaak’ van hebben gemaakt en zeker niet een, die op een bespotting van zijn houding moest uitloopen. (meer…)
AUSSENKAMP 11 – BREMEN-BLUMENTHAL
Eind augustus 1944 richtte de SS een subkamp van het concentratiekamp Neuengamme op in Bremen-Blumenthal. Tot 1939 was Blumenthal een aparte gemeente, maar in 1939 werd het aan Bremen toegevoegd. Het is het meest noordwestelijke stadsdeel van de stad. Aanvankelijk werden er ongeveer achthonderd gevangenen overgebracht naar het nieuwe kamp dat lag op de Bahrsplate, een groot open terrein in Blumenthal direct aan de rivier de Weser. Het concentratiekamp werd daarom ook wel KZ Bahrsplate genoemd. Direct achter het onbebouwde terrein stonden woonhuizen. Het kamp moet vanuit het dorp duidelijk zichtbaar zijn geweest. Het kamp lag naast het Ostarbeiterlager op de Bahrsplate, slechts gescheiden door prikkeldraad en vier barakken, waarin de marine-infanterie was gehuisvest die de gevangenen bewaakte. Er bestaan twee tegenstrijdige verklaringen over de omvang van het kamp. Volgens een Belgische gevangene bestond het kamp uit acht barakken en vijf andere gebouwen die dienst deden als apotheek, wasruimte, keuken, administratie en opslagruimte. Een Duitse gevangene verklaarde echter dat er slechts vier barakken en drie andere gebouwen waren. (meer…)
SALOMONSOORDEEL 8
Het Huis van de Chirurg is een van de beroemdste huizen in de oude Romeinse stad Pompeii en is vernoemd naar oude chirurgische instrumenten die daar werden gevonden. Samen met de rest van de stad werd het begraven en grotendeels bewaard onder vier tot zes meter vulkanische as en puimsteen tijdens de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus. Het werd in 1770 opgegraven door Francesco La Vega (1737-1804). Het huis is bescheiden van formaat en heeft aan de buitenkant weinig ornamenten of decoraties, maar is sterk en stevig van constructie met zijn opus quadratum hardstenen gevel in Sarno-steen en de opus africanum-constructie van de atrium-binnenplaats. Het was een residentie voor de elite, zoals blijkt uit het atrium dat aan alle vier de zijden omringd werd door kamers en het vrij exclusieve vestibulum. Lang werd gedacht dat het huis een van de oudste voorbeelden in Pompeii was, met een datering uit de vierde tot derde eeuw voor Christus afgeleid van de muurconstructie. In 1926 werden echter opgravingen gedaan onder het atrium, waarbij een eerdere laag bouwpuin aan het licht kwam waarin een munt uit 214/212 voor Christus werd gevonden, die met de derde-tweede eeuw voor Christus van de eerdere muur onder het tablinum suggereert dat het huis niet eerder dan ca. 200 voor Christus dateert. De resultaten zijn echter nooit gepubliceerd. In de laatste jaren van Pompeii was het huis in verval is geraakt, aangezien de vloer tussen het atrium en het tablinum in een grote stortbak eronder was gevallen, houten palen in de vloeren van veel kamers waren gestoken om een beschadigd dak te ondersteunen, en één kamer werd gebruikt als een kalkopslagtank. In het huis werd een wandschildering aangetroffen van het Salomonsoordeel.
LEEG GLAS RODE WIJN
.
Leeg glas rode wijn, huiskamer in Lobith, 17 maart 2019 © Frans van den Muijsenberg.
GRAS EN SNEEUW
.
Gras dat door het sneeuw heenkomt, 7 oktober 2011 © Frans van den Muijsenberg.
RAYMOND HAINS
Raymond Hains (Saint-Brieuc, Côtes-d’Armor, 9 november 1926 – Parijs, 28 oktober 2005) studeerde zes maanden beeldhouwkunst aan de École des Beaux-Arts in Rennes voordat hij naar Parijs vertrok. Tijdens zijn schooltijd ontmoette hij de kunstenaar Jacques de la Villeglé, met wie hij later zou samenwerken. Kort na zijn inschrijving aan de École Nationale des Beaux-Arts in Rennes besloot Hains de school te verlaten en naar Parijs te verhuizen. Daar begon Hains zijn leerlingschap bij de fotograaf Emmanuel Sougez. In 1946 begon hij met het maken van zijn eerste fotogrammen en solarisaties op papier. Hij ontmoette vervolgens André Breton, aan wie hij zijn werk liet zien. Zijn eerste abstracte foto’s maakte hij met behulp van een cirkelvormige reflector voorzien van kleine spiegeltjes, die het onderwerp vermenigvuldigden en fragmenteerden. Voor zijn eerste poging gebruikte hij een kopie van een Etruskisch object en fotografeerde dit door de fragmenten van geribbeld glas. Hij gaf het de titel Trésor de Golcondo (Schatten van Golcondo), dat zich nu in het Centre Pompidou bevindt. Hij kwam tot deze vorm doordat hij op een dag in de glaszetterij van zijn familie een aantal afgekeurde stukken geribbeld glas zag, bespat met verf en een toevallig prisma vormend, en besloot deze te gebruiken voor zijn foto’s. Hij had in feite een nieuw soort camera ontwikkeld, de hypnagogoscoop (een uitdrukking samengesteld uit drie Griekse woorden: hypnos (slaap), agogos (degene die leidt) en skopein (observeren). Het deconstrueerde het licht en transformeerde het beeld in abstracte lijnen. Hij maakte gebruik van technieken die waren overgenomen uit het vooroorlogse dadaïsme en surrealisme met hypnagogische abstracte foto’s, vaak gemaakt met behulp van vervormende spiegels. In 1948 presenteerde hij zijn eerste tentoonstelling, Hypnagogical Photographs, in de Galerie Colette. (meer…)
EEN AMERIKAANSCHE TRAGÉDIE
Freek van Leeuwen (1905-1968) kwam via de sociaaldemocratie terecht bij het linkse schrijverscollectief Links Richten maar zou later terugkeren naar zijn christelijke roots. Freek van Leeuwen was actief betrokken geweest bij de oprichting van het collectief en hij was ook redacteur van het tijdschrift van die naam. Na zijn overlijden op zondag 9 juni 1969 schreef Martin Mooij een artikel over Van Leeuwen voor het Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1969, pagina 165-170, met de volgende passage over zijn betrokkenheid bij Links Richten: ‘Als doel had men zich gesteld arbeiders in samenwerking met linkse auteurs tot zelfexpressie te brengen. Kunst werd daarbij gezien als een wapen in de klassenstrijd. De eerste publicatie van ‘Links Richten’ was een manifest, dat speciaal was geschreven voor een huurstaking in de Rotterdamse Tuinderstraat. De tekst was een productie van Bertus Meyer en Freek van Leeuwen en het pamfletje werd voor één cent verkocht. Het was een mooi stukje zuivere agitatie. ‘Uitverkoop’ was dat in zekere zin ook. Het ging hierbij om een algemene verstaanbaarheid en om wat in de verdrukten leefde. Hiervoor was Van Leeuwen desnoods bereid eigen inzicht te offeren. Maar merkwaardig genoeg vindt men hierin, evenals in de bundel ‘Door het donker’ (1934), de mooiste proletarische liederen, die in onze taal werden geschreven. Zij hebben een navrante bijklank, zij zijn bitter en schrijnend, maar nooit cynisch of negatief. Henriëtte Roland Holst noemde hem een zingende dwaas. ‘Het hart van de zingende dwaas’, zei ze, ‘staat altijd open, voor het goede en het kwade. Het voelt zich dikwijls grenzeloos eenzaam. Maar het verleert nooit verlangen naar kameraadschap en nooit gaat in hem het geloof helemaal onder, dat zij ergens bloeit.’ In het eerste nummer van het blad in 1932 stond het gedicht Een Amerikaansche tragédie van Van Leeuwen, van enige links voorzien naar inmiddels vergeten personen en gebeurtenissen om de strekking van het gedicht te verduidelijken. Ook wat veranderd aan de lay-out zoals die in Links Richten stond om het stuk beter leesbaar te maken. (meer…)
DE DRIE VEREN
De drie veren is een sprookje dat door de gebroeders Grimm onder de naam Die drei Federn werd opgetekend in hun Kinder- und Hausmärchen als KHM63. Er zijn andere versies van dit sprookje. In één verhaal moeten de broers twintig ‘Steigen’ linnen halen in een notendop. De een trekt naar Holland (het Westen), de tweede naar Silezië, de derde gaat het bos in. Daar valt een noot van de boom waar het linnen in zit. Het sprookje is in Europa zeer verspreid. De oudste bekende vorm is het verhaal Mondi van de Italiaan Antonfrancesco Doni, dat omstreeks 1550 verscheen. Het Duitse sprookje wijkt van dit verhaal af, dat in plaats van een kikker een pad gezet is en dat het motief van de drie veren is toegevoegd. Het wegblazen van een veer vindt men in de Duitse taal in uitdrukkingen die verband houden met reizen: ‘Wo wird er seine Feder hinblasen?’ (‘Waar zal hij heen gaan?’) en ook bestaat er een oud-Duits volksgebruik om een veer in de lucht te blazen, als men niet wist welke kant men zou uitgaan. (meer…)
ODALISKEN – 41
Van Henri Matisse (31 december 1869 – 3 november 1954) is hier al eerder een odalisque opgenomen en er zullen er nog wel een aantal volgen want hij maakte meerdere schilderijen van dit onderwerp. Zijn olieverfschilderij Odalisque au fauteuil turc uit 1921 bevindt zich in het Musee National d’Art de Moderne in het Centre Georges Pompidou in Paris. Het werk geldt als de belichaming van het fauvisme, de vroege kunststroming aan het begin van de twintigste eeuw, die vooral bekend stond om zijn gebruik van felle, onnatuurlijke kleuren, grove penseelstreken en vereenvoudigde vormen om emotie uit te drukken. De naam “fauves” (wilde beesten) kwam van de Franse journalist-criticus Louis Vauxcelles die de werken in 1905 te wild vond. Verontwaardigd schreef de criticus: ‘De eerlijkheid van deze buste verrast tussen de orgie van pure tonen: Donatello tussen de wilde dieren’. De expositiezaal werd zelfs als de ‘Cage aux fauves’ (kooi met wilde dieren) omschreven. Zo werd de beweging voortaan Fauvisme genoemd en waren de adepten ervan fauvisten. Henri Matisse en André Derain waren de sleutelfiguren die de schilderkunst radicaliseerden door kleur los te koppelen van de werkelijkheid. De nadruk lag op de innerlijke emotie van de kunstenaar, niet op de realistische weergave van de buitenwereld. Het was een invloedrijke reactie op het impressionisme. Dit werk van Matisse illustreert Matisse’s fascinatie voor kleur en vorm, maar ook voor sensualiteit en exotisme. De odalisk is afgebeeld in een lome houding, omringd door levendige oosterse motieven die een wereld van verlangen en dromen oproepen. (meer…)
HET BENDLERBLOCK
94e HINK-STAP-SPRONG DOOR DE TIJD
Het Bendlerblock is een gebouwencomplex in de wijk Tiergarten in het stadsdeel Mitte van Berlijn, gelegen aan de Stauffenbergstraße 18, die tot 1955 de Bendlerstraße heette, vernoemd naar de stadsarchitect en lokale politicus Johann Christoph Bendler (1789-1873) en Reichpietschufer 72-76. De grond voor het oudste deel van het Bendlerblok kwam in november 1909 in staatseigendom door een grondruil met de Hochbahngesellschaft, de toenmalige exploitant van de Berlijnse U-Bahn. Deze onderneming had voorkooprechten verworven op percelen om de U-Bahn-lijn Hauptstraße–Nollendorfplatz naar het noorden te verlengen, plannen die overigens nooit zijn gerealiseerd. Voor de aanleg van de U-Bahn-lijn van Potsdamer Platz naar Spittelmarkt (het huidige U2-lijn ) moest onder het gebouwenblok tussen Leipziger Platz en Voßstraße een tunnel worden aangelegd. Grote delen van het Keizerlijk Marinebureau waren in dit blok gehuisvest, in krappe omstandigheden en verspreid over verschillende gebouwen. Door de grondruil verwierf de spoorwegmaatschappij de panden aan de Leipziger Platz, die later werden verkocht aan de Wertheim Groep voor de bouw van het warenhuis Wertheim aan de Leipziger Straße. (meer…)
129 – LOBITH ELTENSEWEG 4
.
Lobith, Eltenseweg voordat hier de afgravingen voor Carvium Novum begonnen, 16 december 2007, copyright F. van den Muijsenberg.
128 – LOBITH ELTENSEWEG 3
.
Lobith, Eltenseweg voordat hier de afgravingen voor Carvium Novum begonnen, 16 december 2007, copyright F. van den Muijsenberg.
127 – LOBITH ELTENSEWEG 2
.
Lobith, Eltenseweg voordat hier de afgravingen voor Carvium Novum begonnen, 16 december 2007, copyright F. van den Muijsenberg.
137 – AMBACHTSWEG 3
..
Aan de Ambachtsweg in het haven- en industrieterrein Oostkanaaldijk stond tot 2015 de papierfabriek Sappi Nijmegen. In 2015 ging de fabriek failliet en kwam het complex als Papierfabriek Nijmegen in gebruik voor creatieve bedrijven en manifestaties, © Frans van den Muijsenberg, 28 november 2006.
136 – AMBACHTSWEG 2
..
Aan de Ambachtsweg in het haven- en industrieterrein Oostkanaaldijk stond tot 2015 de papierfabriek Sappi Nijmegen. In 2015 ging de fabriek failliet en kwam het complex als Papierfabriek Nijmegen in gebruik voor creatieve bedrijven en manifestaties, © Frans van den Muijsenberg, 28 november 2006.
135 – AMBACHTSWEG 1
..
Aan de Ambachtsweg in het haven- en industrieterrein Oostkanaaldijk stond tot 2015 de papierfabriek Sappi Nijmegen. In 2015 ging de fabriek failliet en kwam het complex als Papierfabriek Nijmegen in gebruik voor creatieve bedrijven en manifestaties, © Frans van den Muijsenberg, 28 november 2006.
126 – TIERGARTEN KLEVE 14
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
125 – TIERGARTEN KLEVE 13
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
124 – TOLKAMER EUROPAKADE 6
..
De Europakade in Tolkamer bij ondergaande zon. © Frans van den Muijsenberg, 16 december 2007.
BARSTEN IN HET IJS 3
.
Barsten in het ijs, in de Ooijpolder bij Nijmegen, 7 januari 2013 © Frans van den Muijsenberg.
BARSTEN IN HET IJS 2
.
Barsten in het ijs, in de Ooijpolder bij Nijmegen, 7 januari 2013 © Frans van den Muijsenberg.
BARSTEN IN HET IJS 1
.
Barsten in het ijs, in de Ooijpolder bij Nijmegen, 7 januari 2013 © Frans van den Muijsenberg.
134 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 3
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
133 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 2
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
132 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 1
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
123 – LANDSCHAP BIJ HERWEN
..
Herwen, omgeploegde akkers, © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
122 – ERFKAMERLINGSCHAP 6
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
121 – ERFKAMERLINGSCHAP 5
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
STUW BIJ JUNNE 1
.
Stuw bij Junne (Overijssel), een van de zeven stuwen in de Vecht, 12 april 2009 © Frans van den Muijsenberg.
120 – ’t PEESKE 11
.
Ondergaande zon bij uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
119 – ’t PEESKE 10
.
Ondergaande zon bij uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
118 – ’t PEESKE 9
.
Ondergaande zon bij uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
131 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 4
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
130 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 3
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
129 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 2
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
128 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 1
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
117 – TOLKAMER EUROPAKADE 5
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
116 – TOLKAMER EUROPAKADE 4
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
115 – TOLKAMER EUROPAKADE 3
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
STRAND 3
.
Strand Schiermonnikoog, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
STRAND 2
.
Strand Schiermonnikoog, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
STRAND 1
.
Strand Schiermonnikoog, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
VARENS 1
.
Varens, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
BLOEMEN 1
.
Bloemen, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
127 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 9
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
126 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 8
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
125 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 7
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
124 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 6
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
114 – BEVROREN VIJVER 9
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
113 – BEVROREN VIJVER 8
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
112 – BEVROREN VIJVER 7
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
111 – BEVROREN VIJVER 6
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
123 – SINT ANNAMOLEN 2
.
Nijmegen, Hazenkamp. De Sint Annamolen, gebouwd in 1848, is een van de twee windmolens in Nijmegen. De molen staat ruim een kilometer buiten het centrum in de woonwijk Hazenkamp, richting Hatert. Het is een grote achtkante houten stellingmolen, gedekt met riet, op een onderstelling van steen en met een vlucht van 26,50 meter. © Frans van den Muijsenberg, 2 november 2006.
122 – SINT ANNAMOLEN 1
.
Nijmegen, Hazenkamp. De Sint Annamolen, gebouwd in 1848, is een van de twee windmolens in Nijmegen. De molen staat ruim een kilometer buiten het centrum in de woonwijk Hazenkamp, richting Hatert. Het is een grote achtkante houten stellingmolen, gedekt met riet, op een onderstelling van steen en met een vlucht van 26,50 meter. © Frans van den Muijsenberg, 2 november 2006.
121 – HERFSTBLADEREN 2
.
Nijmegen, De Hoefkamp, een veldnaam die al in de 17e eeuw bekend was. Nu een buurt in de wijk in Neerbosch
© Frans van den Muijsenberg, 19 november 2006.
120 – HERFSTBLADEREN 1
.
Nijmegen, De Hoefkamp, een veldnaam die al in de 17e eeuw bekend was. Nu een buurt in de wijk in Neerbosch
© Frans van den Muijsenberg, 19 november 2006.
110 – HUIS AERDT 5
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
109 – HUIS AERDT 4
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
108 – HUIS AERDT 3
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
107 – HUIS AERDT 2
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
119 – ROMMELMARKT IN DE SCHAKEL 2
.
De Schakel is het wijkcentrum in de wijk Nijmegen-Zuid, 23 november 2006, © Frans van den Muijsenberg.
118 – ROMMELMARKT IN DE SCHAKEL 1
.
De Schakel is het wijkcentrum in de wijk Nijmegen-Zuid, 23 november 2006, © Frans van den Muijsenberg.
106 – TOLKAMER ZONSONDERGANG
.
Zonsondergang in Tolkamer, 14 maart 2016, © Frans van den Muijsenberg
117 – FIETS IN DE WAAL
.
Fiets in de Waalhaven bij extreem laag water, 28 november 2011, © Frans van den Muijsenberg
RODE KOOL 2
.
Rode kool, november 2011, © Frans van den Muijsenberg
RODE KOOL 1
.
Rode kool, november 2011, © Frans van den Muijsenberg
105 – TIERGARTEN KLEVE 12
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
104 – TIERGARTEN KLEVE 11
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
103 – TIERGARTEN KLEVE 10
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
102 – TIERGARTEN KLEVE 9
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
116 – WOLFKUILSEWEG, ‘T ACHTERVELD 3
.
Volkstuinvereniging ’t Achterveld aan de Wolfkuilseweg, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
115 – WOLFKUILSEWEG, ‘T ACHTERVELD 2
.
Volkstuinvereniging ’t Achterveld aan de Wolfkuilseweg, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
114 – WOLFKUILSEWEG, ‘T ACHTERVELD 1
.
Volkstuinvereniging ’t Achterveld aan de Wolfkuilseweg, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
113 – VOETBALVERENIGING ORION
.
Toeschouwers bij voetbalvereniging Orion, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
101 – ELTEN IN DE AVONDZON 6
.
Elten in de avondzon, januari 2011, © Frans van den Muijsenberg.
100 – ELTEN IN DE AVONDZON 5
.
Elten in de avondzon, januari 2011, © Frans van den Muijsenberg.
099 – ELTEN IN DE AVONDZON 4
.
Elten in de avondzon, januari 2011, © Frans van den Muijsenberg.
112 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 5
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
111 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 4
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
110 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 3
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
109 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 2
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
108 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 1
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
098 – ’t PEESKE 8
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
097 – ’t PEESKE 7
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
096 – ’t PEESKE 6
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
095 – TOLKAMER EUROPAKADE 2
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
107 – WAALKADE – HET LABYRINT 4
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
106 – WAALKADE – HET LABYRINT 3
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
105 – WAALKADE – HET LABYRINT 2
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
104 – WAALKADE – HET LABYRINT 1
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
094 – ERFKAMERLINGSCHAP 4
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
093 – ERFKAMERLINGSCHAP 3
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
092 – ERFKAMERLINGSCHAP 2
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
091 – ERFKAMERLINGSCHAP 1
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 066
..
Lobith, kunstwerk in voorbereiding, © Frans van den Muijsenberg, 1 juni 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 065
..
Lobith, herfstbladeren, © Frans van den Muijsenberg, 23 oktober 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 064
..
Lobith, een lekker glas whiskey, © Frans van den Muijsenberg, 15 augustus 2015.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 063
..
Arnhem, entree revalidatiekliniek Klimmendaal, © Frans van den Muijsenberg, 20 december2020.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 062
..
Lobith, trouwdag, © Frans van den Muijsenberg, 27 september 2012.
090 – GEUZENWAARD 11
.
Natuurgebied De Geuzenwaard in de uiterwaarden van de Rijn bij Lobith, september 2012, © Frans van den Muijsenberg.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 061
..
Lobith, kunstwerken in de huiskamer, © Frans van den Muijsenberg, 15 november 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 060
..
Lobith, kunstwerk in de huiskamer, © Frans van den Muijsenberg, 25 januari 2021.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 059
..
Lobith, vijver, © Frans van den Muijsenberg, 16 november 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 058
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 15 juni en 3 september 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 057
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 056
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 27 juli 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 055
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 054
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 053
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 052
..
Beeldhouwwerk in de maak, © Frans van den Muijsenberg, 6 juli 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 051
..
Lobith, vijver met standbeeld, © Frans van den Muijsenberg, 23 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 050
..
Lobith, vijver met standbeeld, © Frans van den Muijsenberg, 23 augustus 2019.
103 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 5
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
OST-FRIESLAND 75
..
Leer, kasteel Evenburg, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 74
..
Aurich, de protestantse kerk, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 73
..
Aurich, museum, Pingelhaus en Oll Haven Auerk, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 72
..
Aurich, begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 71
..
Aurich, begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 70
..
Aurich, gymnasium Ulricianum, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 69
..
In de omgeving van Aurich, de Upstalsboom in Rahe, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 68
..
Aurich, de Stiftsmühle, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 67
..
Aurich, beeldhouwwerk Die rennenden Pferde, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 66
..
Wilhelmshaven, de begraafplaats voor oorlogslachtoffers, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 65
..
Wilhelmshaven, de restanten van het voormalige concentratiekampje, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 64
..
Jever, de voormalige Joodse begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 63
..
Jever, am Kirchplatz, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 62
..
Jever, kasteel-museum, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 61
..
Jever, kasteel-museum, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 60
..
Jever, binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 59
..
Aurich, das Urwaldkrankenhaus, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 58
..
Windmolens in de omgeving van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 57
..
De haven van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 56
..
De haven van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 55
..
Marienhafe, die Mariakirche, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
MUIZENEST 