MUIZENEST
MET VEEL BERICHTEN OVER DE PERIODE 1795-1945, MAAR OOK ALLERLEI ZAKEN NA 1945 DIE ME TOEVALLIG INTERESSEREN
135 – LOBITH – RIJNSTRANGEN 4
.
Lobith, Natura 2000-gebied Rijnstrangen, geschubde inktzwam, 12 oktober 2008, copyright F. van den Muijsenberg.
134 – LOBITH – RIJNSTRANGEN 3
.
Lobith, Natura 2000-gebied Rijnstrangen, geschubde inktzwam, 12 oktober 2008, copyright F. van den Muijsenberg.
DE KORALMPARTISANEN
Begin augustus 1944 werd in Slovenië de Kampfgruppe Steiermark opgericht, die vooral bestond uit voormalige strijders van de Internationale Brigades in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939). Omdat deze groep vooral actief was in het gebied van de Saualpe en Koralpe (ook respectievelijk Saualm en Koralm genoemd), het gebied in de driehoek Graz-Klagenfurt-Sloveense grens, werden ze ook de Koralmpartisanen genoemd. De partizanengroep stond in West-Steiermark in heftige gevecht mat fanatieke nationaalsocialisten. Er vonden hier in het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog vele gruwelijke incidenten plaats. Veel van die bloedige veldslagen, vol met vervolging en dood zijn tot op de dag van vandaag in mysterie gehuld. Nog steeds worden de Koralmpartisanen, die hun leven riskeerden voor een vrij Oostenrijk, vaak beschouwd als gevaarlijke bandieten die weinig anders deden dan plunderen en moorden.
In mei 1944 vertrokken uit de Sovjet-Unie 24 vrijheidsstrijders, waaronder 17 Oostenrijkse ballingen, met als doel om de nationaalsocialisten te bestrijden en de bevolking aan te zetten tot verzet. Ze noemden zichzelf aanvankelijk Kampfgruppe Avantgarde, later Kampfgruppe Steiermark. Per vliegtuig bereikten ze de Zuid-Sloveense plaats Crnomelj aan de grens met Kroatië, waar ze ’s nachts per parachute landden. Van daaruit baanden ze zich via allerlei omwegen een weg naar Steiermark. Verbindingsofficieren van het Sloveense partizanenleger hielpen hen door het betwiste gebied langs de rivier de Drava te navigeren. De groep stuitte vanaf het begin op enorme moeilijkheden. Vooral in de winter ging het niet meer om een strijd om de vrijheid tegen de nazi’s, maar een strijd tegen de natuur om te overleven. Ze waren voor voedsel, kleding en informatie geheel afhankelijk van de steun van de bergbewoners, die echter deze buitenlandse gewapende strijders wantrouwden. ‘Een arme boer en houthakker hoog in de bergen daalde urenlang in het diepe donker af naar het dal om ons aan te geven’, vertelt Walter Wachs, een partizaan uit Koralm, in zijn memoires. (meer…)
133 – LOBITH – RIJNSTRANGEN 2
.
Lobith, Natura 2000-gebied Rijnstrangen, geschubde inktzwam, 12 oktober 2008, copyright F. van den Muijsenberg.
132 – LOBITH – RIJNSTRANGEN 1
.
Lobith, Natura 2000-gebied Rijnstrangen, geschubde inktzwam, 12 oktober 2008, copyright F. van den Muijsenberg.
WALTHER FREIHERR VON LÜTTWITZ
Na de Eerste Wereldoorlog was Duitsland een zeer instabiele democratie. In de periode 1919-1993 had de Weimarrepubliek herhaaldelijk te maken met opstanden en couppogingen van zowel extreem-linkse als extreem-rechtse partijen. Een van de pogingen tot staatsgreep die het meest in de herinnering is blijven hangen van de coup van Wolfgang Kapp en Walther von Lüttwitz op 13 maart 1920, die officieel de Kapp-Lüttwitz-Putsch heet, maar als de Kapp-Putsch de geschiedenisboeken is ingegaan. Die staatsgreep werd zeer snel de kop ingedrukt en stelde in wezen dus minder voor dan vaak wordt verondersteld, maar deze Kapp-putsch bleef in de herinnering omdat de gevolgen erg groot waren. Wie waren deze twee leiders van de staatsgreep en wat stond hen voor ogen.
Walther Freiherr von Lüttwitz (Bodland, 2 februari 1859 – Breslau, 20 september 1942) Hij was de zoon van Ernst Freiherr von Lüttwitz (1823–1892), een gepensioneerde Pruisische kapitein , hoofdboswachter en dijkkapitein, en zijn vrouw Cecile, geboren gravin Strachwitz von Groß-Zauche und Camminetz (1835–1910). Lüttwitz trad op 15 april 1878 als tweede luitenant toe tot het 38e Silezische Fusiliersregiment van het Pruisische leger, na zijn opleiding aan het cadetkorps. Op 27 januari 1911 kreeg hij als generaal-majoor het commando over de 39e Infanteriebrigade in Hannover en vanaf 20 maart 1911 leidde hij de 2e Garde-infanteriebrigade in Potsdam. Op 1 januari 1914 werd hij bevorderd tot luitenant-generaal en kreeg hij het commando over de Hessische 25e Divisie in Darmstadt. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bekleedde hij een aantal hoge militaire functies. (meer…)
WOLFGANG KAPP
Na de Eerste Wereldoorlog was Duitsland een zeer instabiele democratie. In de periode 1919-1993 had de Weimarrepubliek herhaaldelijk te maken met opstanden en couppogingen van zowel extreem-linkse als extreem-rechtse partijen. Een van de pogingen tot staatsgreep die het meest in de herinnering is blijven hangen van de coup van Wolfgang Kapp en Walther von Lüttwitz op 13 maart 1920, die officieel de Kapp-Lüttwitz-Putsch heet, maar als de Kapp-Putsch de geschiedenisboeken is ingegaan. Die staatsgreep werd zeer snel de kop ingedrukt en stelde in wezen dus minder voor dan vaak wordt verondersteld, maar deze Kapp-putsch bleef in de herinnering omdat de gevolgen erg groot waren. Wie waren deze twee leiders van de staatsgreep en wat stond hen voor ogen.
Wolfgang Kapp (New York City, 24 juli 1858 – Leipzig, 12 juni 1922) was de zoon van de advocaat Friedrich Kapp (1824-1884) en Luise Engels, dochter van generaal-majoor en commandant van Keulen Friedrich Ludwig Engels. Het gezin Kapp was na de Badense revolutie van 1848-1849 naar de Verenigde Staten geëmigreerd. Die Badense revolutie was een periode van grote revolutionaire onrust en opstandjes, vooral in het Groothertogdom Baden, waarbij er naar werd gestreefd in Baden (en in het verlengde daarvan in heel Duitsland) een republiek te vestigen, dus onder de soevereiniteit van het volk en tegen de vorstelijke heerschappij. De revolutie eindigde op 23 juli 1849 met de militaire onderdrukking van de laatste opstand door federale troepen onder Pruisisch leiderschap. Het gezin voelde zich nooit echt thuis in Amerikaanse ballingschap en keerde uiteindelijk in 1870 terug naar Duitsland. Wolfgang bezocht enkele jaren later in Berlijn het Friedrich-Wilhelm-Gymnasium , studeerde daarna rechten aan de Eberhard Karls Universiteit van Tübingen en de Georg-August Universiteit van Göttingen , waar hij in 1886 promoveerde. In 1878 werd hij lid van het Korps Hannovera Göttingen, waar nog de traditionele schermduels werden uitgevochten. Ook Wolfgang liep hier de duidelijk zichtbare littekens op in zijn gezicht door de duels die hij daar vocht. (meer…)
143 – REMBRANDTSTRAAT 2
..
Beeldentuin in de Rembrandtstraat, wijk Altrade, © Frans van den Muijsenberg, 27 november 2006.
142 – REMBRANDTSTRAAT 1
..
Beeldentuin in de Rembrandtstraat, wijk Altrade, © Frans van den Muijsenberg, 27 november 2006.
HARTBERG – DE VERZETSGROEP VAN GUSTAV PFEILER
Het einde van de oorlog in het oostelijk deel van de Oostenrijkse deelstaat Steiermark werd gekenmerkt door geallieerde bombardementen en de steeds toenemende terreur van het naziregime. De inwoners moesten steeds vaker naar bunkers vluchten om aan de bombardementen te ontkomen en tegelijkertijd werden ze geconfronteerd met de dodenmarsen van duizenden Hongaarse Joden die naar het concentratiekamp Mauthausen in de omgeving van Linz werden gedreven, ongeveer 150 kilometer naar het noordwesten. Velen van hem probeerden tijdens die mars te ontsnappen en probeerden ergens onderdak te vinden. Anderen die fysiek niet meer in staat waren verder te gaan, werden door de SS-bewakers doodgeschoten en langs de kant van de weg achtergelaten. Vanuit het noorden rukten Russen vanuit het op 15 april 1945 al bevrijde Wenen via de Semmering-Pass door het Murtal op naar Graz. Dat was een van de zwaarst getroffen steden in Oostenrijk door geallieerde bombardementen, waarbij bijna 50% van de gebouwen beschadigd of verwoest werd. Veel bewoners zochten een schuilplaats in het tunnelsysteem van de Schloßberg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwden dwangarbeiders in deze Schloßberg een uitgebreid tunnelsysteem in de berg, dat verbonden was met natuurlijke grotten, waarvan er tot 1944 maar weinig bekend waren. Het systeem was 6,3 km lang, telde twintig ingangen en beschikte over ongeveer 12.000 m² bruikbare ruimte. Tijdens de zware bombardementen op Graz diende dit systeem als commandocentrum, militair ziekenhuis en schuilplaats voor maximaal 50.000 mensen. Op 7 mei 1945 werd de nadering van de Sovjettroepen in Graz verwacht, te midden van de algehele Duitse capitulatie in Europa. Die dag tekende generaal Alfred Jodl in Reims de onvoorwaardelijke overgave van alle Duitse strijdkrachten, inclusief die in de regio rond Graz. Op 8 mei 1945 om 23:01 uur stopte het vechten en was Graz als laatste stad van Oostenrijk bevrijd. (meer…)
131 – LOBITH – CARVIUM NOVUM 14
.
Lobith, Natuur- en Recreatiepark Carvium Novum in aanleg, december 2018, copyright F. van den Muijsenberg.
130 – LOBITH – CARVIUM NOVUM 13
.
Lobith, Natuur- en Recreatiepark Carvium Novum in aanleg, december 2018, copyright F. van den Muijsenberg.
DE ROBY-GRUPPE IN KUFSTEIN
Er was in Kufstein een kleine verzetsgroep die bestond uit leden van d communistische partij, de KPÖ. Omdat ze nauwe contacten hadden met de Berlijnse communist Robert Uhrig werd de groep soms aangeduid als de Roby-Gruppe. De belangrijkste leden van de groep waren Adele Stürzl, Hans Vogl, Thomas Salvenmoser, Georg Gruber, Anton Rausch, Adalbert Horejs, Alois Ehrenstrasser, Walter Caldonazzi, Ernst Ortner en Franz Wurzenrainer.
Thomas Salvenmoser (Scheffau, 6 februari 1895 – Innsbruck, 15 september 1944) was een spoorwegarbeider die met zijn gezin in Kufstein woonde. Hij was niet politiek actief, maar kende Adele Stürzl en werd door haar actief in het verzet. Op verzoek van Stürzl had Salvenmoser begin 1942 een brief bezorgd aan de socialist Adele Obermayr-Husch (1894-1972), waarin hij haar om hulp vroeg bij het vinden van een ontsnappingsroute voor een deserteur. Obermayr was tijdens de naziperiode lid van een verzetsgroep in Innsbruck, die in haar woning vergaderde en ze onderhield namens de groep ook de contacten met Robert Uhrig. Ze werd op 30 mei 1942 door de Gestapo gearresteerd en verbleef de rest van de oorlog in de het concentratiekamp Ravensbrück. Daar werden op haar medische experimenten uitgevoerd, die ze maar ternauwernood overleefde. (meer…)
HANS VOGL
Hans Vogl (Eben am Achensee, 3 april 1895 – München-Stadelheim, 30 juni 1944) wird geboren in Eben am Achensee, een dorpje halverwege het traject Kufstein-Innsbruck. Het telde toen ongeveer vijfhonderd inwoners dat omstreeks 1940 iets meer dan verdubbeld was. Hij was afkomstig uit een lerarenfamilie, volgde eerst de lerarenopleiding in Bolzano en verhuisde vervolgens naar Innsbruck. In 1915 sloot hij zich aan bij de studentenvereniging Alemannia Innsbruck. Hij behaalde zijn middelbareschooldiploma in 1917 en slaagde in 1919 voor het lerarenexamen voor het basisonderwijs en in 1927 voor het voortgezet onderwijs. Hans Vogl was van 1918 tot 1936 in Erl bij Kufstein leraar aan een basisschool en gemeentesecretaris in het grensplaatsje, een kilometer of vijftien ten noorden van Kufstein. Hij was in Erl ook actief als organist en dirigent van de Passiespelen. Daarnaast studeerde hij enkele semesters wiskunde en natuurkunde in Innsbruck.
Als sociaaldemocraat werd hij in het landelijke gebied met wantrouwen en afwijzing bejegend, waardoor hij geen betere baan kon vinden. Tegelijkertijd had hij wel een steeds groter wordend gezin. Vogl bleef echter politiek actief terwijl de politiek in de dertiger jaren steeds meer werd gedomineerd door de austrofascistische beweging van Engelbert Dollfuss. Volgens de vicegouverneur van Tirol, Hans Peer (1875-1945), was Vogl echter slechts bij de Sociaal-Democratische Partij gekomen uit lichte onvrede over de economische situatie’. Hij kon daardoor in 1933 ‘een politieke ommezwaai’ maken. In het schooljaar 1936-37 werd Vogl door de schoolleiding overgeplaatst naar Jenbach, vlak bij zijn geboorteplaats. Na de annexatie van Oostenrijk in maart 1938 leek de antiklerikale Vogl zich aanvankelijk aan te passen. Vogl stond positief tegenover de Groot-Duitse ideologie. Omdat hij als betrouwbaar werd beschouwd, werd hij op 1 oktober 1938 benoemd tot rector van de middelbare school in Zell am Ziller. Hij sloot zich in juni 1938 aan bij de Nationaal-Socialistische Volkswelzijnsorganisatie (NSV), vervolgens bij de Nationaal-Socialistische Lerarenbond (NSLB), en werd per 1 januari 1940 lid van de Nazipartij (NSDAP) met het lidmaatschapsnummer 7892467. (meer…)
ADELE STÜRZL
Adele Stürzl (Wenen, 23 november 1892 – München, in de periode 30 juni 1944) werd geboren in de dichtbevolkte volkswijk Favoriten, als dochter van Maria en Johann Sturz. Haar ouders kwamen oorspronkelijk uit Znaim in Zuid-Bohemen. Ze verloor haar moeder toen ze tien jaar oud was en werd toen naar Zuid-Moravië gestuurd, als pleegkind bij familie van haar ouders. Ze werkte daar onder meer een tijdje als dienstmeisje op een boerderij, keerde op een gegeven moment toch weer terug naar Wenen en werkte later in Boedapest. Daar leerde ze de kleermaker Hans Stürzl kennen, met wie ze later trouwde. Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog verhuisde het echtpaar naar Kufstein (Tirol). Adele Stürzl sloot zich aan bij de Sozialdemokratischen Partei en richtte onder andere de welzijnsorganisatie Hilfsbereitschaft (Compassie) op, waarbinnen ze zich vooral bezighield met de strijd voor vrouwenemancipatie en de bestrijding van armoede. In Kufstein kwam haar revolutionaire geest al snel naar voren toen ze een loonsverhoging voor de vrouwelijke arbeiders in de munitiefabriek wist te bewerkstelligen. In 1932 brak Stürzl met de Sociaal-Democratische Partij en sloot ze zich aan bij de Kommunistische Partei Österreichs (KPÖ). Al in 1921 had een grote groep ‘Neuen Linken’ onder leiding van Jozef Frey vanuit de Sozialdemokratischen Partei overstapte naar de KPÖ, maar Stürzl bleef de SPÖ nog lang trouw. Toch bleef ook de KPÖ gedurende de Eerste Republiek in Oostenrijk een vrijwel machteloze partij, onder meer door allerlei interne conflicten. De partij won geen enkele zetel bij verkiezingen voor de Nationale Raad of het deelstaatparlement. Slechts in enkele gemeenten in Neder-Oostenrijk, Opper-Oostenrijk, Salzburg, Karinthië, Stiermarken en Burgenland wist ze vertegenwoordiging in de gemeenteraden te verkrijgen. De KPÖ speelde wel een belangrijkere rol in de werkloosheidsbeweging en in de strijd tegen de opkomst van het fascisme. Voordat de nationaalsocialisten de macht grepen in het Duitse Rijk, verzette de KPÖ zich ook tegen het verbod op de Anschluss met Duitsland, tenzij het een aansluiting bij Duitsland zou zijn nadat daar een succesvolle revolutie had plaatsgevonden en een Sovjet-Duitsland was ontstaan. Adele Stürzl maakte in 1932 of 1933 de overstap naar de KPÖ. (meer…)
65 JAAR
.
141 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 5
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
140 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 4
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
HET HUIS WAAR IK GEBOREN BEN
Van 1739 tot 1856 was in Dordrecht de eerste synagoge gevestigd in de kerk van het vroegere klooster Mariënborn, dat stond tussen de Mariënbornstraat en de Weeshuisstraat. Toen de economische toestand verbeterde, verhuisde de synagoge in 1856 naar de Varkenmarkt. Het gebouw was voorzien van twee wachthuisjes aan de straatzijde, die niet bij de synagoge hoorden, maar eigendom van de gemeente waren. Tussen de huisjes bevond zich wel het toegangshek tot de synagoge. Twee jaar eerder werd daar een afgedankte vleeshal aangekocht en verbouwd om als synagoge te kunnen fungeren. In het gebouw was tevens een school gevestigd en een ruimte voor andere activiteiten. De joodse gemeente in Dordrecht was klein, dus was ook het inkomen van de rabbijn karig. In 1812 telde de gemeente 120 leden, in 1940 was dat opgelopen tot 300 leden. Vooral tussen 1900 en 130 liep het ledental terug doordat veel Joden naar het steeds uitbreidende Rotterdam trokken. Van de 300 leden van de Joodse gemeente in 1940 zouden slechts 15 personen de oorlog overleven. (meer…)
MIRJAM DASBERG EN ALEXANDER DASBERG – 25
Volgens de laatste volkstelling van vlak voor de oorlog telde Hilversum 76.269 inwoners, waarvan er 2.482 als Joods stonden geregistreerd. Hiervan zouden maar amper 200 inwoners de oorlog overleven. Een mogelijke verklaring voor dat hoge aantal Joodse doden is de vroege datum van de deportaties vanuit Hilversum. Toen halverwege 1942 in Nederland de deportaties begonnen, waren de meeste Joden uit Hilversum al gedeporteerd en daardoor afgesneden van hun netwerken en contacten met niet-Joden in Hilversum. Netwerken en contacten die hen hadden kunnen helpen deportatie te ontlopen. Het beleid van de nazi’s was er in de eerste oorlogsjaren vooral op gericht de Joden sociaal geheel te isoleren of te dwingen te vertrekken. De Duitse pogingen om de sociale uitroeiing van de Joden stuitten op redelijk wat verzet in Hilversum. De niet-Joden protesteerden in de eerste bezettingsfase tegen deze acties door boze brieven te schrijven als reactie op het verwijderen van Joden uit openbare functies. Soms mobiliseerde geweld tegen Joden de lokale gemeenschap, wat de diepgewortelde band onderstreepte van de meeste Joden in deze stad, de sterkte van de sociale banden en de onwil van hun buren om de marginalisering van de Joden in Hilversum te accepteren. Het verhinderde echter niet dat tegen de zomer van 1942 al heel wat Joodse inwoners de stad hadden verlaten. De joden, de achterblijvers in Hilversum en de vertrokkenen in hun nieuwe woonplaats, moesten nieuwe netwerken en contacten leggen buiten de niet-Joodse gemeenschap. Dat lukte maar weinigen echt goed. (meer…)
139 – TOOROPSTRAAT 2
..
Het beeld Balans van beeldend kunstenaar Jan Samson, aan het plein op de hoek Tooropstraat – Daalseweg,© Frans van den Muijsenberg, 17 november 2006.
138 – TOOROPSTRAAT 1
..
Het beeld Balans van beeldend kunstenaar Jan Samson, aan het plein op de hoek Tooropstraat – Daalseweg,© Frans van den Muijsenberg, 17 november 2006.
AUSSENKAMP 11 – BREMEN-BLUMENTHAL
Eind augustus 1944 richtte de SS een subkamp van het concentratiekamp Neuengamme op in Bremen-Blumenthal. Tot 1939 was Blumenthal een aparte gemeente, maar in 1939 werd het aan Bremen toegevoegd. Het is het meest noordwestelijke stadsdeel van de stad. Aanvankelijk werden er ongeveer achthonderd gevangenen overgebracht naar het nieuwe kamp dat lag op de Bahrsplate, een groot open terrein in Blumenthal direct aan de rivier de Weser. Het concentratiekamp werd daarom ook wel KZ Bahrsplate genoemd. Direct achter het onbebouwde terrein stonden woonhuizen. Het kamp moet vanuit het dorp duidelijk zichtbaar zijn geweest. Het kamp lag naast het Ostarbeiterlager op de Bahrsplate, slechts gescheiden door prikkeldraad en vier barakken, waarin de marine-infanterie was gehuisvest die de gevangenen bewaakte. Er bestaan twee tegenstrijdige verklaringen over de omvang van het kamp. Volgens een Belgische gevangene bestond het kamp uit acht barakken en vijf andere gebouwen die dienst deden als apotheek, wasruimte, keuken, administratie en opslagruimte. Een Duitse gevangene verklaarde echter dat er slechts vier barakken en drie andere gebouwen waren. (meer…)
LEEG GLAS RODE WIJN
.
Leeg glas rode wijn, huiskamer in Lobith, 17 maart 2019 © Frans van den Muijsenberg.
GRAS EN SNEEUW
.
Gras dat door het sneeuw heenkomt, 7 oktober 2011 © Frans van den Muijsenberg.
129 – LOBITH ELTENSEWEG 4
.
Lobith, Eltenseweg voordat hier de afgravingen voor Carvium Novum begonnen, 16 december 2007, copyright F. van den Muijsenberg.
128 – LOBITH ELTENSEWEG 3
.
Lobith, Eltenseweg voordat hier de afgravingen voor Carvium Novum begonnen, 16 december 2007, copyright F. van den Muijsenberg.
127 – LOBITH ELTENSEWEG 2
.
Lobith, Eltenseweg voordat hier de afgravingen voor Carvium Novum begonnen, 16 december 2007, copyright F. van den Muijsenberg.
137 – AMBACHTSWEG 3
..
Aan de Ambachtsweg in het haven- en industrieterrein Oostkanaaldijk stond tot 2015 de papierfabriek Sappi Nijmegen. In 2015 ging de fabriek failliet en kwam het complex als Papierfabriek Nijmegen in gebruik voor creatieve bedrijven en manifestaties, © Frans van den Muijsenberg, 28 november 2006.
136 – AMBACHTSWEG 2
..
Aan de Ambachtsweg in het haven- en industrieterrein Oostkanaaldijk stond tot 2015 de papierfabriek Sappi Nijmegen. In 2015 ging de fabriek failliet en kwam het complex als Papierfabriek Nijmegen in gebruik voor creatieve bedrijven en manifestaties, © Frans van den Muijsenberg, 28 november 2006.
135 – AMBACHTSWEG 1
..
Aan de Ambachtsweg in het haven- en industrieterrein Oostkanaaldijk stond tot 2015 de papierfabriek Sappi Nijmegen. In 2015 ging de fabriek failliet en kwam het complex als Papierfabriek Nijmegen in gebruik voor creatieve bedrijven en manifestaties, © Frans van den Muijsenberg, 28 november 2006.
126 – TIERGARTEN KLEVE 14
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
125 – TIERGARTEN KLEVE 13
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
124 – TOLKAMER EUROPAKADE 6
..
De Europakade in Tolkamer bij ondergaande zon. © Frans van den Muijsenberg, 16 december 2007.
BARSTEN IN HET IJS 3
.
Barsten in het ijs, in de Ooijpolder bij Nijmegen, 7 januari 2013 © Frans van den Muijsenberg.
BARSTEN IN HET IJS 2
.
Barsten in het ijs, in de Ooijpolder bij Nijmegen, 7 januari 2013 © Frans van den Muijsenberg.
BARSTEN IN HET IJS 1
.
Barsten in het ijs, in de Ooijpolder bij Nijmegen, 7 januari 2013 © Frans van den Muijsenberg.
134 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 3
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
133 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 2
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
132 – MULDERSWEG-GRAAFSEWEG 1
..
Na de kruising met de Dennenstraat en Muntmeesterlaan bevindt zich aan de rechterkant als men richting Den Bosch gaat een klein bosje en aan de linkerkant de Muldersweg, een naam e verwijst naar de oude St. Teunismolen die hier vroeger heeft stond. Langs deze Muldersweg bevindt zich eerst het monumentale Benzinestation ‘Auto Palace’ en iets verderop een kleine flat uit gele baksteen en de grote roze flat, die een echte blikvanger is voor degenen die vanuit Den Bosch de stad binnenrijden. © Frans van den Muijsenberg, 10 september 2006., © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
123 – LANDSCHAP BIJ HERWEN
..
Herwen, omgeploegde akkers, © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
122 – ERFKAMERLINGSCHAP 6
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
121 – ERFKAMERLINGSCHAP 5
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 29 mei 2010.
STUW BIJ JUNNE 1
.
Stuw bij Junne (Overijssel), een van de zeven stuwen in de Vecht, 12 april 2009 © Frans van den Muijsenberg.
120 – ’t PEESKE 11
.
Ondergaande zon bij uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
119 – ’t PEESKE 10
.
Ondergaande zon bij uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
118 – ’t PEESKE 9
.
Ondergaande zon bij uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
131 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 4
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
130 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 3
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
129 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 2
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
128 – BEGRAAFPLAATS GRAAFSEWEG 1
..
De Begraafplaats Graafseweg uit 1881. © Frans van den Muijsenberg, 4 september 2006.
117 – TOLKAMER EUROPAKADE 5
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
116 – TOLKAMER EUROPAKADE 4
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
115 – TOLKAMER EUROPAKADE 3
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
STRAND 3
.
Strand Schiermonnikoog, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
STRAND 2
.
Strand Schiermonnikoog, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
STRAND 1
.
Strand Schiermonnikoog, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
VARENS 1
.
Varens, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
BLOEMEN 1
.
Bloemen, oktober 2011, © Frans van den Muijsenberg
127 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 9
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
126 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 8
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
125 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 7
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
124 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 6
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
114 – BEVROREN VIJVER 9
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
113 – BEVROREN VIJVER 8
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
112 – BEVROREN VIJVER 7
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
111 – BEVROREN VIJVER 6
.
Lobith, eigen tuinvijver, januari 2017, © Frans van den Muijsenberg.
123 – SINT ANNAMOLEN 2
.
Nijmegen, Hazenkamp. De Sint Annamolen, gebouwd in 1848, is een van de twee windmolens in Nijmegen. De molen staat ruim een kilometer buiten het centrum in de woonwijk Hazenkamp, richting Hatert. Het is een grote achtkante houten stellingmolen, gedekt met riet, op een onderstelling van steen en met een vlucht van 26,50 meter. © Frans van den Muijsenberg, 2 november 2006.
122 – SINT ANNAMOLEN 1
.
Nijmegen, Hazenkamp. De Sint Annamolen, gebouwd in 1848, is een van de twee windmolens in Nijmegen. De molen staat ruim een kilometer buiten het centrum in de woonwijk Hazenkamp, richting Hatert. Het is een grote achtkante houten stellingmolen, gedekt met riet, op een onderstelling van steen en met een vlucht van 26,50 meter. © Frans van den Muijsenberg, 2 november 2006.
121 – HERFSTBLADEREN 2
.
Nijmegen, De Hoefkamp, een veldnaam die al in de 17e eeuw bekend was. Nu een buurt in de wijk in Neerbosch
© Frans van den Muijsenberg, 19 november 2006.
120 – HERFSTBLADEREN 1
.
Nijmegen, De Hoefkamp, een veldnaam die al in de 17e eeuw bekend was. Nu een buurt in de wijk in Neerbosch
© Frans van den Muijsenberg, 19 november 2006.
110 – HUIS AERDT 5
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
109 – HUIS AERDT 4
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
108 – HUIS AERDT 3
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
107 – HUIS AERDT 2
.
Huis Aerdt te Herwen, oktober 2015 © Frans van den Muijsenberg.
119 – ROMMELMARKT IN DE SCHAKEL 2
.
De Schakel is het wijkcentrum in de wijk Nijmegen-Zuid, 23 november 2006, © Frans van den Muijsenberg.
118 – ROMMELMARKT IN DE SCHAKEL 1
.
De Schakel is het wijkcentrum in de wijk Nijmegen-Zuid, 23 november 2006, © Frans van den Muijsenberg.
106 – TOLKAMER ZONSONDERGANG
.
Zonsondergang in Tolkamer, 14 maart 2016, © Frans van den Muijsenberg
117 – FIETS IN DE WAAL
.
Fiets in de Waalhaven bij extreem laag water, 28 november 2011, © Frans van den Muijsenberg
RODE KOOL 2
.
Rode kool, november 2011, © Frans van den Muijsenberg
RODE KOOL 1
.
Rode kool, november 2011, © Frans van den Muijsenberg
105 – TIERGARTEN KLEVE 12
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
104 – TIERGARTEN KLEVE 11
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
103 – TIERGARTEN KLEVE 10
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
102 – TIERGARTEN KLEVE 9
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
116 – WOLFKUILSEWEG, ‘T ACHTERVELD 3
.
Volkstuinvereniging ’t Achterveld aan de Wolfkuilseweg, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
115 – WOLFKUILSEWEG, ‘T ACHTERVELD 2
.
Volkstuinvereniging ’t Achterveld aan de Wolfkuilseweg, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
114 – WOLFKUILSEWEG, ‘T ACHTERVELD 1
.
Volkstuinvereniging ’t Achterveld aan de Wolfkuilseweg, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
113 – VOETBALVERENIGING ORION
.
Toeschouwers bij voetbalvereniging Orion, september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
101 – ELTEN IN DE AVONDZON 6
.
Elten in de avondzon, januari 2011, © Frans van den Muijsenberg.
100 – ELTEN IN DE AVONDZON 5
.
Elten in de avondzon, januari 2011, © Frans van den Muijsenberg.
099 – ELTEN IN DE AVONDZON 4
.
Elten in de avondzon, januari 2011, © Frans van den Muijsenberg.
112 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 5
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
111 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 4
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
110 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 3
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
109 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 2
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
108 – RADBOUD ZIEKENHUIS – PARKEERGARAGE 1
.
Parkeergarage bij het Radboud Ziekenhuis, 7 september 2006, © Frans van den Muijsenberg.
098 – ’t PEESKE 8
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
097 – ’t PEESKE 7
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
096 – ’t PEESKE 6
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
095 – TOLKAMER EUROPAKADE 2
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
107 – WAALKADE – HET LABYRINT 4
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
106 – WAALKADE – HET LABYRINT 3
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
105 – WAALKADE – HET LABYRINT 2
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
104 – WAALKADE – HET LABYRINT 1
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
094 – ERFKAMERLINGSCHAP 4
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
093 – ERFKAMERLINGSCHAP 3
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
092 – ERFKAMERLINGSCHAP 2
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
091 – ERFKAMERLINGSCHAP 1
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 066
..
Lobith, kunstwerk in voorbereiding, © Frans van den Muijsenberg, 1 juni 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 065
..
Lobith, herfstbladeren, © Frans van den Muijsenberg, 23 oktober 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 064
..
Lobith, een lekker glas whiskey, © Frans van den Muijsenberg, 15 augustus 2015.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 063
..
Arnhem, entree revalidatiekliniek Klimmendaal, © Frans van den Muijsenberg, 20 december2020.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 062
..
Lobith, trouwdag, © Frans van den Muijsenberg, 27 september 2012.
090 – GEUZENWAARD 11
.
Natuurgebied De Geuzenwaard in de uiterwaarden van de Rijn bij Lobith, september 2012, © Frans van den Muijsenberg.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 061
..
Lobith, kunstwerken in de huiskamer, © Frans van den Muijsenberg, 15 november 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 060
..
Lobith, kunstwerk in de huiskamer, © Frans van den Muijsenberg, 25 januari 2021.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 059
..
Lobith, vijver, © Frans van den Muijsenberg, 16 november 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 058
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 15 juni en 3 september 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 057
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 056
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 27 juli 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 055
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 054
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 053
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 052
..
Beeldhouwwerk in de maak, © Frans van den Muijsenberg, 6 juli 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 051
..
Lobith, vijver met standbeeld, © Frans van den Muijsenberg, 23 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 050
..
Lobith, vijver met standbeeld, © Frans van den Muijsenberg, 23 augustus 2019.
103 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 5
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
OST-FRIESLAND 75
..
Leer, kasteel Evenburg, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 74
..
Aurich, de protestantse kerk, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 73
..
Aurich, museum, Pingelhaus en Oll Haven Auerk, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 72
..
Aurich, begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 71
..
Aurich, begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 70
..
Aurich, gymnasium Ulricianum, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 69
..
In de omgeving van Aurich, de Upstalsboom in Rahe, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 68
..
Aurich, de Stiftsmühle, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 67
..
Aurich, beeldhouwwerk Die rennenden Pferde, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 66
..
Wilhelmshaven, de begraafplaats voor oorlogslachtoffers, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 65
..
Wilhelmshaven, de restanten van het voormalige concentratiekampje, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 64
..
Jever, de voormalige Joodse begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 63
..
Jever, am Kirchplatz, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 62
..
Jever, kasteel-museum, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 61
..
Jever, kasteel-museum, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 60
..
Jever, binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 59
..
Aurich, das Urwaldkrankenhaus, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 58
..
Windmolens in de omgeving van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
MUIZENEST 