SAMI (1900)

samiDe Samen of Sami is een van oorsprong nomadisch volk dat het Noord-Europese Lapland bewoont. Ze zijn ook bekend onder de naam Lappen, wat ze zelf als een belediging beschouwen. Ze bezitten tegenwoordig in zowel Noorwegen, Zweden als Finland een eigen parlement, het Sameting, dat bij de nationale overheden van de staten waaronder Lapland ressorteert, inspraak heeft in zaken die de Samen en hun woongebied betreffen. De meeste Samen wonen in Noorwegen, zo’n 50.000. In Zweden zijn dat er ongeveer 20.000, in Finland 6.000 en in Rusland 2.000.
Volgens het Europees Bureau voor Minderheidstalen zijn er 70.000 tot 100.000 Samen, van wie minder dan 20.000 Samisch spreken. Er bestaat geen Samische standaardtaal. Het gesproken Samisch kent vele, sterk verschillende, varianten verdeeld over een aantal aparte talen. Het Samisch is verwant aan het Fins en Estisch en behoort tot de Finoegrische taalfamilie.
Een deel van de Samen leefde traditioneel als nomaden die rendierkudden volgden in hun jaarlijkse voedseltrek. De rendieren leverden de Samen melk, vlees en huiden. Bovendien deden ze dienst als trekdier voor de slede, het vervoermiddel bij uitstek in dit gebied. Andere Samen leefden traditioneel van de visserij, met name aan de Noorse kust. Ook de jacht was een belangrijke bezigheid. De nomadische Samen woonden in tenten (lavvu) die gemakkelijk af te breken en te vervoeren waren. Alleen in de winter bleven de Samen en rendieren op één plaats. In plaats van in tenten leefden ze dan in lage koepelvormige hutten, die met aarde bedekt werden om ze tegen de strenge vrieskou te beschermen. Verder naar het zuiden bestond de traditionele behuizing uit vierkante houten hutten. (meer…)

JACOB OLIE

085Jacob Olie (Amsterdam, 17 oktober 1834 — aldaar, 23 april 1905) was een Nederlands fotograaf. Hij is bekend om zijn foto’s van Amsterdam in de 19e eeuw. De fotografie was voor hem niet meer dan een hobby, toch geniet hij bekendheid als een gedreven fotopionier die het beeld van negentiende-eeuws Amsterdam heeft vastgelegd. Olie verdiende zijn dagelijks brood eerst als timmerman en bouwkundige, later als tekenleraar en directeur van de eerste ambachtsschool van Nederland. Olie werkte met grote fotografische gevoeligheid, daarvan getuigen zijn composities en beheersing van het licht. Zijn liefde voor architectuur is goed terug te zien in de vele stadsgezichten, deze laten dan goed zien dat Jacob Olie veel gevoel had voor perspectief en compositie. Bij het fotograferen van stad- en straatgezichten maakte hij vaak gebruik van ogenbliksfotografie. Een steeds terugkomend thema zijn de grote veranderingen in de stad in de jaren negentig, er was duidelijk sprake van cityvorming. Olie fotografeerde alle veranderingen zoals het dempen van de grachten en verbreding van kades, maar ook de bouw van de eerste grote warenhuizen en kantoren. Jacob Olie stamde uit een houtvlottersfamile. Olie trouwde op 3 oktober 1871 te Amsterdam met Carolina Augusta Blösmann, geboren 8 januari 1852 te Rotterdam. Het echtpaar kreeg zeven kinderen, van wie er drie al jong stierven. Ze woonden op de Zandhoek in Amsterdam-Centrum en de Huidekoperstraat 19 te Amsterdam. Hij begon daar met fotograferen van familieleden en buren. Daarna ging hij de stad in en zou ongeveer 5000 foto’s maken op glasplaten die vrijwel allemaal gaaf bewaard zijn gebleven en nu in het Amsterdams Stadsarchief aanwezig zijn. (meer…)

TAMARA DE LEMPICKA (5)

tamara de lempicka portret 5In die periode hadden veel van haar schilderijen een stijl die aan Salvador Dali deed denken, zoals bijvoorbeeld “Key and Hand’ (1941). In 1943 verhuisde het echtpaar Kuffner naar New York, waar ze weliswaar op de gebruikelijke manier het societyleven indoken, maar toch moesten zien dat haar reputatie als belangrijkste schilder van dezelfde society steeds geringer werd. Met grote regelmaat reisden ze naar Europa, waar vooral de baron zich inzette voor de Hongaarse vluchtelingen. Tamara verlegde in die tijd haar artistiek werk steeds meer naar stillevens en waagde zich zelfs af en toe aan een abstract schilderij. OP enig moment liet ze zelfs de kwast voor wat het was en ging met paletmes schilderen. Toen ze dat nieuwe werk in 1962 in Galerie Iolas liet zien kreeg ze behoorlijk slechte kritieken. Tamara de Lempicka trok zich die kritiek zo aan dat ze besloot haar actieve artistieke carrière per direct stop te zetten en geen werk meer op tentoonstellingen te laten zien. Als ze nog wel eens schilderde, betrof het steeds bewerkingen van eerder werk. Het frisse ‘Amethyste’ (1946) bijvoorbeeld werd het wat warrige ‘Girl with Guitar’ (1963).
Na de dood van haar man in 1962 verkocht ze het merendeel van haar bezit, maakte eerst drie wereldreizen en vestigde zich ten slotte in Houston (Texas), waar haar dochter Kizette woonde. Kizette werd toen haar manager en persoonlijk secretaris, waarbij ze voornamelijk veel te stellen had met het grillige karakter van de wispelturige en dominante persoonlijkheid die Tamara nog steeds was. Ze klaagde steeds meer over het ontreken van waardering, de armzalige kwaliteit van de hedendaagse kunstenaars, de gebrekkige materialen waarmee moest worden gewerkt. Kortom, vroeger was alles beter en zij was daarvan het middelpunt geweest.
(meer…)

TAMARA DE LEMPICKA (4)

tamara de lempicka portret 4In de dertiger jaren ging De Lempicka onverdroten verder met haar uitputtende levensstijl. De crisis had namelijk geen enkel effect op haar positie. In de vroege dertiger jaren kreeg ze de prestigieuze opdrachten koning Alfonso XIII van Spanje en de Griekse koningin Elisabeth te portretteren. Haar werk werd ook in steeds meer musea opgenomen. In 1933 reisde ze naar Chicago, waar ze samenwerkte met Georgia O’Keefe, Santiago Martines Delgado en Willem de Kooning.
In 1928 had Raoul Baron Kuffner de Diószegh (1886-1961), al zeer lang haar beschermheer, haar de opdracht gegeven een schilderij van zijn minnares te maken. Tamara maakte het portret en nam binnen de kortste keren de plaats van die minnares in. In 1933 trouwde ze met de puissant rijke Hongaarse industrieel, wiens vrouw een jaar eerder was overleden. Kuffner haalde haar uit het bohemienachtige leven en zorgde er voor dat ze haar voormalige leven in de hogere kringen weer kon innemen. Zij op haar beurt wist Kuffner er van te overtuigen dat hij er verstandig aan deed veel van zijn bezittingen in Oost-Europa van de hand te doen en zijn geld naar Zwitserland over te brengen. In haar werk deden zich ook steeds meer veranderingen voor. De gebruikelijke aristocraten en vrouwennaakten bleven, maar zo af en toe doken ook gewone mensen op, vooral vluchtelingen, en zelfs af en toe een katholieke heilige. In de loop van de dertiger jaren viel De Lempicka echter ten prooi aan ernstige depressies en stagneerde haar artistieke productie.
(meer…)

TAMARA DE LEMPICKA (3)

tamara de lempicka portret 3In de roerige twintiger jaren maakte De Lempicka deel uit van gezelschap bohemiens in Parijs. Ze kende iedereen die er in dat circuit toe deed en ze werd er beroemd om haar onblusbare libido en haar talrijke biseksuele affaires, die vaak scandalen veroorzaakten terwijl men in het mondaine Parijs echt wel wat gewend was. Ze schildert steeds meer naaktportretten en voegt daarin steeds meer elementen toe die het seksuele verlangen en verleiding benadrukten. Steeds meer werd ze opgenomen in het wereldje van lesbische en biseksuele vrouwen in de literiare en artistieke kringen. Daaronder bevonden zich toenmalige grootheden als Trefusis, Vita Sackville-West en Colette. Ze raakte ook bevriend met Suzy Solidor, een zangeres in nachtclub Boite de Nuit, die ze later schilderde. Uiteindelijk werd echtgenoot Tadeusz de Lempicka de vele escapades beu. In 1927 verliet hij haar, in 1928 werd de scheiding uitgesproken.
Haar obsessie voor haar werk en haar drukke sociale leven, kostte haar niet alleen haar huwelijk maar ook haar contact met dochter Kizette. Die bracht de meeste tijd door in kostscholen in Frankrijk of Engeland, de resterende tijd was ze meestal bij grootmoeder Malvina. Toen Tamara in 1929 liet weten dat ze voor de Kerstdagen niet uit de Verenigde Staten zou overkomen was de laatste zo bood dat ze de complete collectie van designhoeden van Tamara verbrandde. Kizette mocht er getuige van zijn dat de vele kostbare hoeden een voor een in de vlammen opgingen. Kizette mocht dan wel verwaarloosd worden, tegelijkertijd werd ze door haar moeder in een indrukwekkende serie portretten steeds weer vereeuwigd: Kizette in Pink (1926), Kizette on the Balcony (1927), Kizette Sleeping (1934), Portrait of Baroness Kizette (1954-5), etc. In andere schilderijen werden vrouwen geportretteerd die opvallende gelijkenis met haar enige dochter vertoonden.

(meer…)

TAMARA DE LEMPICKA (2)

tamara de lempicka portret 2Omdat haar man geen werk kon vinden, begon De Lempicka vanaf die tijd te schilderen om in hun levensonderhoud te voorzien. Ze opende een kunststudio en ging ook zelf in de leer bij Maurice Denis en André Lhote. Ze ontwikkelde al heel snel een eigen herkenbare stijl, waarbij ze erg beïnvloed werd door wat Lhote ‘het zachte kubisme’ en Denis ‘het synthetische kubisme’ noemde en waarin de kille, aan de Renaissance herinnerende zakelijkheid werd gecombineerd met de sensuele elementen uit de Art Deco beweging. Tamara beschouwde Picasso als degene die aan het begin stond van de vernietiging van de kunst, had een lage dunk van de tekenvaardigheid van veel impressionisten, die te veel ‘vuile kleuren’ gebruikten. Haar eigen techniek presenteerde ze als nieuw, ongewoon, schoon, precies en elegant.
Voor haar eerste grote tentoonstelling in Milaan (1925) onder de bescherming van graaf Emmanuele Castelbarco schilderde De Lempicka in zes maanden tijd 28 werken. Haar eerste succes had ze met haar deelname aan de internationale Parijse Exposition des arts decoratifs et industriels modernes in 1925, de eerste grote art deco-tentoonstelling. Binnen korte tijd was ze een van de belangrijkste portretschilders van haar generatie, met veel klanten onder de aristocratie en hogere middenstand. Door haar uitgebreide netwerk was ze in staat haar schilderijen in elke belangrijke galerie in de Franse hoofdstad onder te brengen. De Lempicka werd zowel bewonderd als bekritiseerd om haar ‘perverse Ingrisme’, waarbij werd bedoeld dat haar werk een moderne presentatie was van het werk van de oude meester Jean Auguste Dominique Ingres. Dat zou vooral goed tot uiting komen in haar werk ‘Groep van vier naakten’ uit 1925.
(meer…)

TAMARA DE LEMPICKA (1)

tamara de lempicka portret 1Tamara de Lempicka, meisjesnaam Tamara Gorska (Warschau, 16 mei 1898 – Cuernavaca, Mexico, 18 maart 1980) was een Poolse art deco-schilderes. De Lempicka werd geboren in een welvarende en vooraanstaande Poolse familie. Haar vader was advocaat en haar moeder Malvina Decler was een bekende society-dame. Ze ging naar de lager school in Lausanne. Bepalend voor haar artistieke ontwikkeling was een reis die ze in 1911 met haar grootmoeder maakte naar Italië en de Franse Riviera. Daar kwam ze in contact met de schilderkunst van de renaissance. Na de scheiding van haar ouders in 1912 verhuisde ze naar het Russische Sint Petersburg, waar ze introk bij haar welgestelde tante Stefa.
Toen haar moeder heel snel hertrouwde, besloot de jeugdige Tamara dat ze zo snel mogelijke een eigen en geheel zelfstandig leven wilde opbouwen. Pas vijftien jaar oud zag ze bij een bezoek aan de opera de man waarover ze besloot dat hij haar toekomstige echtgenoot zou worden. Via het uitgebreide netwerk van haar oom wist ze tot de man door te dringen. In 1916 trouwde ze in Sint Petersburg met Tadeusz Lempicki (1888-1951), een advocaat die een reputatie als womanizer en lanterfanter had en die dan ook vooral geïnteresseerd was in de grote bruidsschat die Tamara meebracht.
(meer…)

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 184 andere volgers