KARL SCHMIDT-ROTTLUFF

Karl Schmidt-Rottluff (Rottluff, 1 december 1884 – Berlijn, 10 augustus 1976) werd als Karl Schmidt geboren in het dorp Rottluff, dat tegenwoordig een stadsdeel is van Chemnitz. Vanaf vanaf 1905 noemde hij zich Schmidt-Rottluff, misschien wel gelijktijdig met de oprichting van de Künstlergemeinschaft Die Brücke die op 7 juni 1905 in Dresden werd opgericht door hem, Ernst Ludwig Kirchner, Fritz Bleyl en Erich Heckel, vier studenten aan de Technische Hochschule te Dresden. In zijn beginjaren schilderde Schmidt-Rottluff in pointillistische stijl, maar onder invloed van het fauvisme begon hij wilder te schilderen. Voor de Eerste Wereldoorlog schilderde Karl Schmidt-Rottluff vooral landschappen en naakten. Daarbij werd hij ook beïnvloed door Afrikaanse primitieve beeldhouwkunst. Die Brücke had in november 1905 haar eerste tentoonstelling bij een kunsthandel in Leipzig. Blijkbaar maakte ze de nodige indruk, want reeds kort daarna meldde de voraanstaande kunsthistorica Rosa Shapire zich als passief lid van de vereniging. Karl Schmidt-Rottluff, die zij als hoogste inschatte, maakte in de periode 1911-1919 enkele portretten van haar. De expressionistische kunstenaarsgroep Die Brücke zou slechts een kort bestaan kennen in de beeldende kunst (1905-1913), maar een langdurende invloed uitoefenen. De naam werd door Karl Schmidt-Rottluff bedacht en was vermoedelijk afkomstig uit het werk Also sprach Zarathustra van Friedrich Nietzsche, die daarmee de overgang tussen oud en nieuw (verleden en toekomst) bedoelde. Snel na de oprichting sloten Emil Nolde, Max Pechstein, Otto Mueller en Cuno Amiet zich bij dit viertal aan. In latere jaren zou de Nederlandse schilder Kees van Dongen een tijdje bij Die Brücke betrokken zijn. (meer…)

ALPHAVILLE

Alphaville is een Duitse synthpop-rockband, die bestond uit Hartwig Schierbaum, Bernhard Gößling en Frank Sorgatz uit Münster. Omdat ze internationale ambities hadden en beseften dat hun erg Duitse namen daarbij lastig zou kunnen zijn lieten ze zich hernoemen in respectievelijk Marian Gold, Bernhard Lloyd en Frank Mertens. Inderdaad een stuk beter uit te spreken in de Angelsaksische wereld. Oorspronkelijk noemde de band zich bij de oprichting in 1982 Forever Young, maar een jaar later werd de naam gewijzigd in Alphaville, naar de sciencefictionfilm Alphaville uit 1965 van Jean-Luc Godard. In 1984 bracht Alphaville zijn debuutsingle Big in Japan uit, dat direct een wereldhit werd. De zinsnede ‘Big in Japan’ werd later gebruikt om westerse bands te beschrijven die wel populair zijn bij het Japanse publiek, maar weinig aandacht trekken in hun eigen land. Nog hetzelfde jaar bracht de groep eerst een LP uit die ook Forever Young heette. Van deze LP werd in 1984 twee andere nummers uitgebracht die internationaal een groot succes werden: Sounds like a melody en Forever Young. De grote successen konden niet verhinderen dat Frank Mertens (Frank Sorgatz) de band nog in 1984 verliet en werd vervangen door ene Ricky Echolette. Er zouden in latere jaren nog meerdere wijzigingen volgen, slechts Marian Gold resteert van de oorspronkelijke bezetting. Er zijn sindsdien 15 LP’s uitgebracht, de laatste in 2017 wat al aangeeft dat Alphaville nog steeds optreedt. De successen blijven sinds de drie hitsingles uit 1984 echter uit, wellicht is dat ook al lang niet meer het doel van de band. Misschien willen ze simpelweg forever young en on the road blijven. Maar die singles (Sounds like a melody in veel mindere mate dan de twee andere ‘evergreens’) liggen dan ook bij iedereen nog steeds in het hoor. Sinds de tachtiger jaren sluit de band onveranderd elk concert af met het nummer dat vorig jaar nog steeds op nummer 298 van de Top 2000 stond: Forever Young. (meer…)

DIVERSITEIT/DIVERSITY

Op 14 november ontving Lily Monori van Dijken in Utrecht de prestigieuze Boerhaaveprijs voor haar werk in het Utrecht Medisch Centrum (UMC). Tegelijkertijd hiermee verscheen haar gedichtenbundel Diversiteit/Diversity met een stuk op 90 Engelstalige en Nederlandstalige gedichten van haar. Gisteren vond in het UMC een eerste bijeenkomst plaats van het Poëziecafé, een initiatief van de Medisch Studenten Faculteitsvereniging Utrecht (MSFU) en de Projectgroep Poëzie UMC Utrecht, die als motto heeft dat in iedereen een dichter schuilt. Het ligt in de bedoeling van deze bijeenkomst een maandelijks terugkerend evenement te maken. Voor deze eerste bijeenkomst was Lily Monori de gastdichter, wat een goede gelegenheid was om haar gedichtenbundel onder de aandacht te brengen. Met succes want na afloop van de bijeenkomst werden de laatste dichtbundel van de eerste druk afgenomen. De tweede druk van Diversiteit/Diversity is inmiddels in de maak. De komende weken staan naar aanleiding van de bundel nog enkele interviews met haar gepland. Tevens heeft ze zich inmiddels ingeschreven De Grote Poëzieprijs. Deze prijs is sinds begin dit jaar de opvolger van de VSB Poëzieprijs en de prijzen van De Gedichtenwedstrijd, voorheen de Turing Gedichtenwedstrijd. Er zijn prijzen voor de beste bundel en het beste ingezonden gedicht. De wedstrijd staat open voor zowel professionele dichters als amateurdichters uit het hele Nederlandse taalgebied. Een van degenen die de ontwikkeling van Lily Monori op de voet volgt is de schrijver Aloysius Keller (1948), waarvan een paar jaar geleden de debuutroman Symfonie der dagelijkse dingen verscheen, waarin de liefde voor zijn geboorteland Indonesi, zijn bevindingen over posttraumatische stressstoornis en zijn betrokkenheid bij therapeutische schrijfprojecten de belangrijke thema’s zijn. Aloysius schreef naar aanleiding van het Poëziecafé: ‘Als frequent ziekenhuispatiënt en jarenlange mantelzorger krijg ik tijd om na te denken, maar het zijn juist de vele gedachten die verwarren. De gedichtenbundel Diversiteit/Diversity van Lily Monori van Dijken helpt door het direct taalgebruik mijn focus beter te vinden. De gedichten spreken aan en geven houvast. Bij sommige huiver ik, ervaar ik spanning of merk dat ze verwachting scheppen, maar steeds is er die onzichtbare aanwezigheid die in de verzen wordt opgeroepen. Een prachtige bundel, van een prachtige vrouw. Enkele gedichten hoop ik na verloop van tijd beter te kunnen begrijpen.’ Daar hoef ik verder niks aan toe te voegen. Wel wil ik iedereen laten delen in twee van mijn favoriete gedichten van Lily Monori.

De gedichtenbundel is overigens rechtstreeks bij de dichteres te bestellen: lily.vandijken32@gmail.com. De prijs van de bundel is € 15,-.
(meer…)

FRANS DUWAER (37)

Frans Duwaer (Amsterdam, 1 januari 1911 – Overveen, 10 juni 1944) was directeur van NV Drukkerij J.F. Duwaer, een drukkerij en uitgeverij aan de Nieuwe Looiersgracht in Amsterdam. Duwaer zat tijdens de oorlog ook in het verzet en richtte zich erop goede valse persoonsbewijzen te maken, inclusief een goed ondergrondpatroon en watermerk. Toen in juli 1942 begonnen werd met de transporten van de Joden werd Duwaer door Willem Sandberg, directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam, gevraagd te gaan zorgen voor vervalste persoonsbewijzen. Duwaer ging onmiddellijk in op dat verzoek. Hij schafte speciale zet- en gietmachine aan, waarmee hij het goede lettertype kon maken. Het persoonsbewijs was ontwikkeld door de Nederlandse ambtenaar Jacob Lentz, die in samenwerking met de Duitse bezetter het beste persoonsbewijs van Europa ontwierp. Het is het Nederlandse verzet eigenlijk nooit gelukt om dit persoonsbewijs goed te vervalsen en na te maken. Dat kwam omdat een speciale inktsoort voor het persoonsbewijs werd gebruikt: onder een kwartslamp werd de inkt onzichtbaar. Ook reageerde het karton van het persoonsbewijs met aceton, waardoor veranderingen in de geschreven tekst direct opvielen. Verder was het niet mogelijk om de pasfoto in het persoonsbewijs te verwijderen omdat dan een doorzichtige zegel aan de achterkant werd verbroken, waarop een vingerafdruk stond. De lijm van de zegel was buitengewoon moeilijk te verbreken zonder dat de zegel ook verbrak. De vingerafdruk op de achterkant van de pasfoto moest weer overeenkomen met de vingerafdruk aan de linkerkant. Vervalsingen met een pasfoto waren daarom vrijwel uitgesloten. Om het kopiëren nog moeilijker te maken werd een schaduwarchief van de persoonsbewijzen bijgehouden, zodat vervalste nummers zouden opvallen. Deze paspoortnummers staan bovenaan het persoonsbewijs. Dit Duitse archief in Huize Kleykamp in Den Haag werd op verzoek van het Nederlandse verzet op 11 april 1944 om 15:00 uur gebombardeerd door de geallieerden. Het ambtelijk personeel was nog aan het werk toen het bombardement begon. Er vielen 59 doden, waaronder ook een aantal Nederlanders die aan het verzet hand-en-spandiensten verleenden.
(meer…)

COLONNE HENNEICKE

Zodra de Duitsers in mei 1940 Nederland hadden bezet, werd begonnen met de vervolging van het Joodse deel van de bevolking. Al na twee maanden kwam de eerste van een eindeloze reeks maatregelen, die er op waren gericht de Joodse bevolking stapsgewijs te isoleren, te beroven en uiteindelijk uit de samenleving te verwijderen. De zogenoemde Colonne Henneicke was werkzaam gedurende de slotperiode van de vervolging van de Joodse bevolking in Nederland. De groep, onder leiding van Willem Henneicke en Willem Briedé, was actief in de periode maart – september 1943. Het was een gezelschap van omstreeks vijftig Nederlandse premiejagers die ondergedoken Joden opspoorde en aan de Duitse instanties uitleverde. Ook verrijkten de premiejagers zich met het opsporen en zich toe-eigenen van Joodse bezittingen. In de Duitse organisatiestructuur was Reichskommissar Arthur Seyss-Inquart de hoogste autoriteit in bezet Nederland. Direct onder hem viel Hanns Rauter, de Generalkommissar für das Sicherheitswesen en tevens Höhere SS-und Polizeiführer, daarmee de hoogste politiechef van de bezetter. Onder Rauter werkte dr. Wilhelm Harster, de Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD (= Sicherheitsdienst), tevens de baas over het kamp Amersfoort. Binnen Harster’s staf kwam een afdeling IVB4 (een naam die precies is overgenomen van de afdeling van Adolf Eichmann in zijn Berlijnse hoofdkwartier), met Willi Zöpf als hoogste landelijke baas en Willi Lages als eindverantwoordelijke voor de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, de instelling die verantwoordelijk was voor de deportatie van de Nederlandse Joden. Lages liet de dagelijkse leiding over de Zentralstelle over aan Ferdinand Aus der Fünten en Karl Wörlein. Vanaf 1942 begon de Duitse oorlogsmachine op volle toeren te draaien. Hoofdzakelijk een Duitse aangelegenheid, maar ondersteund door Nederlandse handlangers. Van de ruim 160.000 geregistreerde Joden werden wekelijks duizenden naar de vernietigingskampen in Polen gestuurd. Later zou blijken dat meer dan 100.000 Joodse Nederlanders de oorlog niet hadden overleefd. (meer…)

SABINE WISMAN

Sabine Wisman laat op haar site weten dat ze vroegtijdig de kunstacademie verliet en ging werken op een reclamebureau. Later volgde ik een schrijfopleiding, met als resultaat dat ze inmiddels zo’n twintig boeken en meer dan honderd columns in magazines heeft geschreven. Ook combineert ze haar twee liefdes (schrijven en tekenen) en ontwikkelde programma’s voor mensen met een creatief beroep en creatieve solo-ondernemers: Artist Wake Up Call en Creative Biz om creatieve ondernemers te begeleiden bij hun groei in zelfvertrouwen als centen. Wat dat laatste betreft zegt ze op haar website: ‘Geld. Je hebt het nodig voor huis, voeding en versiering. En hoe geweldig is het dat je het kan verdienen met doen waar je veel plezier in hebt? Ben je zelfstandige creatieve ondernemer (hallo fotograaf, vormgever, illustrator, schrijver, kunstenaar, ontwerper, artiest, maker), dan heb je naast dat plezier ook nog eens vrijheid. Iets waar ik persoonlijk nooit meer afscheid van wil nemen. Maar creatief én commercieel zijn is geen vanzelfsprekende combinatie en dat is zonde. Maar wacht … we’re here to help. Geld vragen voor iets wat je met zoveel plezier maakt is vaak een heikel onderwerp. Maken is jouw gave en een cadeau van heb-ik-jou-daar. Daarmee geld verdienen vinden we niet altijd makkelijk. Want ja, je doet gewoon wat je graag doet. Wat je moet doen, misschien, omdat het simpelweg is wie je bent. Het is eng om daar een bedrag aan te hangen. Dat kan ik met zekerheid zeggen na zoveel creatieve ondernemers in mijn programma’s te hebben gehad. Het is niet alleen eng in het prille begin van je creatieve carrière maar ook als je al een jaren bezig bent.’ Daar is geen woord teveel van gezegd, want als kleine ondernemer weet ik uit ervaring hoe lastig het is om te bepalen wat het juiste bedrag is om aan een potentiële klant te vragen. Sabine heeft dat dilemma op een aardige manier in beeld gebracht. Ze heeft er een zestal tips bij geleverd die hier na te lezen zijn. Doe er uw voordeel mee. Trouwens, ook voor andere problemen heeft ze handige en komische lijstjes. (meer…)

FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 033


.
Frans van den Muijsenberg / 12 september 2019 / Belfort, Frankrijk