DUITSE KOLONIËN 7

Vroeger had het keurvorstendom Brandenburg-Pruisen bescheiden koloniën en handelsposten in de Caraïben en Afrika, maar deze waren na een twintigtal jaar allemaal opgedoekt, maar het keurvorstendom kwam door ze kortstondige overzeese avonturen wel terecht op een bescheiden lijstje van achttien koloniale mogendheden. Vanaf 1871 toen het Duitse Keizerrijk ontstond kreeg men weer opnieuw koloniale ambities (zie Duitse Koloniën 2), maar vooralsnog richtte Duitsland zich, net als andere Europese landen met territoriale ambities, vooral op ‘de zieke man van Europa‘, het Osmaanse Rijk. In 1878 werden door Otto von Bismarck tijdens het Congres van Berlijn op een handige manier afspraken gemaakt. Nadat de zaken in Europa opgelost leken (‘leken’, want tot op de huidige dag levert de verdeling van landen en regio’s een breed scala van conflicten op en het eind is nog lang niet in zicht), achtte Duitsland het tijd hun ‘rechtmatige plaats onder de zon’ veilig te stellen. Via de Koloniale Conferentie in 1884-1885 werden afspraken gemaakt over de verdeling van de witte plekken in Afrika en tegelijkertijd nog wat gebieden in Azië onderling verdeeld. Duitsland zou tien koloniën in Afrika en Azië toegewezen krijgen, waarvan in Duitse Koloniën 3 de eerste Afrikaanse kolonie, Duits-Zuidwest-Afrika, aan de orde is geweest. In Duitse Koloniën 4 kwam Togoland, een andere Duitse kolonie op het Afrikaanse continent, aan bod, in Duitse Koloniën 5 werd Duits-Oost-Afrika besproken en in Duitse Koloniën 6 werd het verblijf in Duits-Witu besproken. Nu de laatste Duitse kolonies in Afrika: Duits-Kameroen en Neukamerun.
(meer…)

DANIEL SPOERRI

Daniel Spoerri (Galați, 27 maart 1930) is een Zwitserse kunstenaar, regisseur en beeldhouwer. Hij werd in Roemenië geboren als Daniel Isaac Feinstein, een zoon van de zendeling Isaac Feinstein die zich als jood tot het christendom had bekeerd en actief was als evangelist. Hij werd in 1941 door de nazi’s opgepakt en weggevoerd naar een vernietingskamp, waar hij werd vermoord. Samen met zijn Zwitserse moeder, broers en zussen vluchtte Daniel in 1942 naar Zwitserland. Daar werden de kinderen geadopteerd en opgevoed door hun oom, Theophil Spoerri, die rector van de Universiteit van Zürich was. Daniel Spoerri kreeg vervolgens een handelsopleiding, was werkzaam als boekhandelaar, fruithandelaar en fotograaf. Op aanraden van Max Pfister-Terpis ging hij een dansopleiding volgen. Na een danscarrière (als solodanser en als regisseur van avant-garde-stukken van Eugène Ionesco, Pablo Picasso en Jean Tardieu) probeerde hij als filmregisseur te werken. In Zwitserland had hij verder al kunstenaars als Jean Tinguely en Eva Aeppli ontmoet. In de jaren vijftig bevond Spoerri zich in het gezelschap van het internationale netwerk van Fluxus-kunstenaars, die in die periode nog een los verband waren van progressieve multidisciplinaire kunstenaars die hun draai in de kunstwereld maar niet konden vinden. In 1959 trok Spoerri naar Parijs, waar hij kennis maakte met andere kunstenaars en zijn eerste objectkunstwerken ontstonden, door hem Tableaux Pièges genoemd. Op 27 oktober 1960 werd in het atelier van Yves Klein de groep Nieuw realisme (Nouveau Réalisme) gesticht, waarbij naast Klein en Spoerri ook Jean Tinguely, Arman, François Dufrêne, Raymond Hains, Pierre Restany, Jacques de la Villeglé en Martial Raysse bij waren betrokken. Ook Wolf Vostell, César Baldaccini, Niki de Saint Phalle, Gérard Deschamps en Christo voegden zich bij de groep, die sterk werd beïnvloed door bewegingen als Dada, Fluxus en Pop-art. Vanaf 1961 kwam de assemblage-kunst in het middelpunt van de belangstelling stond en werden de werken van de groep kunstenaars steeds meer gewaardeerd. (meer…)

29 DECEMBER – JOSEPH LIMBURG

Joseph Limburg (Den Haag, 29 december 1866 – Den Haag, 15 mei 1940) was een Nederlandse advocaat en politicus. Hij groeide op in een joods middenstandsgezin als zoon van de koopman Elkan Limburg (1821-1906) en Jansje van Raalte (1837-1915). Hij was een volle neef van de architect en naamgenoot Jos Limburg (1864-1945), de zoon van de joodse winkelier in manufacturen Levy Joseph Limburg (1825-1907) en Hester van Raalte (1831-1911).  Deze Jos Limburg bouwde veel kantoren, villa’s en volkswoningen, waarvan er een aantal op de lijst van beschermde rijksmonumenten staan. Als gevolg van de Holocaust moesten hij en zijn vrouw onderduiken in de Haagse wijk Bezuidenhout. Aangenomen wordt dat beide omkwamen bij het bombardement op het Bezuidenhout in 1945. Joseph Limburg studeerde rechtsgeleerdheid aan de Universiteit Leiden en promoveerde in 1890 op zijn dissertatie Strafbare opruiing. Hij vestigde zich als advocaat in zijn geboorteplaats. In 1898 verdedigde hij Pieter Jelles Troelstra, die wegens belediging van de officier van justitie in Leeuwarden terechtstond. Limburg was van 1898 tot 1926 rechter-plaatsvervanger van Arrondissementsrechtbank in Den Haag en had daarnaast tal van nevenfuncties (lid van het Algemeen College van Toezicht, Bijstand en Advies voor het Rijks tucht- en opvoedingswezen (1903-1925), voorzitter en mede-oprichter van het curatorium Het Nederlandsch Lyceum te ‘s-Gravenhage (1909-1940), deken van de Orde van Advocaten bij de Hoge Raad (vanaf 1921), lid van de Raad van Defensie (1922-1940), voorzitter van de Commissie van Advies voor Volkenrechtelijke vraagstukken (1924-1940), lid van de Staatscommissie voorbereiding Codificatie Internationaal Privaatrecht (1924-1940) en voorzitter van de Bond van Verenigingen voor Volkenbond en Vrede). (meer…)

OF THE WAND & THE MOON

Of the Wand & the Moon is een Deens experimentele neofolkgroep, die in essentie bestaat uit de muzikant Kim Larssen die zich bij zijn diverse optredens en plaatopnamen laat begeleiden door diverse muzikanten. Bij het blog over het nummer After the rain van de Oost-Duitse neo-folkgroep Sonne Hagel heb ik al opgemerkt dat ik die neo-folkbeweging moeilijk kan plaatsen vanwege de onduidelijke verwijzingen naar de nationaalsocialistische beweging (provocatie? symbolische aanduiding? verkapte steunbetuiging?), maar dat ik het ook wel intrigerende en vaak bloedmooie muziek vind. Ook bij een ander blog over Sonne Hagel (met de nummers Over the stone en Vengeance) is kort teruggekomen op de ongemakkelijke associaties die de teksten oproepen. Dat geldt ook voor deze Deens groep. Laat ik bij hen volstaan met de onschuldig ogende tekst (de taalfouten heb ik er maar even uitgehaald) die het Helmondse kunstencentrum De Cacaofabriek ooit plaatste bij een optreden van de band: ‘Of The Wand And The Moon wordt wereldwijd gezien als één van de grootste acts binnen het zogenaamde ‘neofolk’ genre. Het album The Lone Descent wordt binnen dit vaak niet-begrepen genre gezien als een mijlpaal. Of The Wand & The Moon is de creatieve uitlaatklep van de Deense muzikant Kim Larsen, veelal aangevuld met verschillende gastmuzikanten. Hij maakte voorheen deel uit van de formatie Saturnus, maar Larsen wilde een andere muzikale weg inslaan en begon aan dit nieuwe project. Zijn folk songs worden gekenmerkt door gebruikelijke thema’s als liefde, verlies, angst en geluk, maar daarnaast ook door minder gebruikelijke – veelal religieuze – thema’s. Of The Wand & The Moon is het best te omschrijven als experimentele, donkere, ambient neofolk.(meer…)

MATHILDE VERSPYCK (39)

Mathilde Adrienne Eugenie Verspyck (Semarang, 16 juni 1908-Ravensbrück, 11 februari 1945) was tijdens de Tweede Wereldoorlog een Nederlandse verzetsstrijder. Ze werd geboren in de patricische en deels adellijke familie Verspyck die in het toenmalige Nederlands-Indië fortuin maakte. De oudst bekende voorvader was Lenhardt Verspycken, die oorspronkelijk azijnmaker was in Venlo, in 1614 verhuisde naar Nijmegen om er brouwer te worden en er omstreeks 1650 overleed. De familie leverde onder andere militairen, bestuurders en medici op. Gustave Marie Verspyck (1822-1909) werd in 1881 verheven in de Nederlandse adel en dus stamouder van de adellijke tak van de familie, die sindsdien werd opgenomen in het Nederland’s Patriciaat. Blijkbaar was het platbranden van verschillende kampongs hiervoor geen belemmering. Een broer van Gustave was Rudolph Paul Verspyck (1837-1929), die eind negentiende eeuw een van de belangrijke generaals in de kolonie was en die Mathilde’s grootvader was. Haar vader Rudolph Verspyck (1869-1949) was firmant in het bedrijf Dunlop & Kolff, dat in Nederlands-Indië vanuit Batavia, Semarang en Soerabaja handelde in vis, suiker, thee en andere veelgevraagde luxe goederen. Haar ouders scheidde omstreeks 1920; haar vader vestigde zich in Londen en hertrouwde daar, haar moeder bleef achter in Semarang. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog woonde Mathilde in Brussel (Jan van Lutenslaan 4) en raakte ze al snel betrokken bij een ontsnappingslijn voor neergeschoten geallieerde piloten en werd ze betrokken bij het netwerk Comète (Komeet), een ontsnappingsroute om vanuit België naar Engeland te gaan. Dat netwerk werd in het begin van de oorlog opgericht door Andrée de Jongh, een 24-jarige vrouw uit Brussel. Het Comètenetwerk bracht tijdens de jaren 1942-1945 zo’n achthonderd geallieerde soldaten en ongeveer driehonderd vliegeniers in veiligheid. (meer…)

TWEE KERSTGEDICHTEN

Kerstmis

Klokken haalden mij uit de slaap vandaan:
Kerstmis over den Haag om middernacht.
Hij, die ik dagelijks te wezen dacht,
trok uit mij weg en kwam alleen te staan.

Ik keek tegen mijn eigen leven aan,
alsof een ander het had doorgebracht.
Een lege helderheid betrok de wacht
tussen mij en het opgeschoven raam.

De stad verstomde. Mijn verbeelding ging
over de torens heen naar Bethlehem.
2000 jaren her is daar een kind
zojuist geboren en de moeder windt
het in een doek. De ezel en de man
maken het nuchter mee. Een engel zingt.

Gerrit Achterberg (1905-1962)
(meer…)

JAC. VAN LOOY – KERSTMIS 1915

Regent het in den nacht?
De stille, de heilige nacht?
Spritst het niet duister en zacht?

Neen,’t regent niet in den nacht,
De alles omhullende nacht,
De nacht is stom en wegend is de nacht.

Ik weet dat onder de nacht
Een menschdom grijnst en smacht
En dat de wolken waren
Als wijlen van doodenbaren.

En dat in reutelingen
Veel duizend lippen zich wringen,
En dat er duizenden sluipen,
Met messen uit holen kruipen. (meer…)