2 DECEMBER – BORIS KOWADLO

Israel Baruch (Boris) Kowadlo (Plotzk (Polen), 2 december 1911 – Porto (Portugal), 29 mei 1959) was een fotograaf en Nederlands verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kowadlo groeide op in een religieus gezin, als zoon van een rabbijn. In Polen was hij in de leer geweest in de fotostudio van zijn zwager Adam Watman, maar het lukte hem niet om daar een bestaan als fotograaf op te bouwen. Kowadlo kwam in 1933 naar Amsterdam vanwege het groeiend antisemitisme in zijn vaderland. Hij werkte er aanvankelijk als medewerker bij een automatiek, maar in 1937 werd hij al als (kunst)fotograaf geregistreerd op de kaart in het bevolkingsregister. Boris was gericht op de Pools-Joodse gemeenschap die in Amsterdam goed vertegenwoordigd was, onder meer met hun eigen vereniging Sch.Anski en eigen chewresjoels (verenigingssynagogen). Deze Pools-Joodse gemeenschap was dan ook regelmatig het onderwerp van zijn foto’s. Hij was de belangrijkste fotograaf van deze gemeenschap. Hij was bekend door zijn uitgebreide fotoreportages die hij maakte van de Pools-Joodse gemeenschap. Gedurende de Duitse bezetting was hij actief in het verzet onder de naam “Bernard van der Linden” en raakte hij betrokken bij de fotografengroep De Ondergedoken Camera (1943-1945), die de Duitse bezetting van Nederland in het geheim te documenteren. De groep ontstond op initiatief van de fotograaf Fritz Kahlenberg en de verzetsman Tonny van Renterghem en omvatte 38 professionele fotografen als amateurs. Omdat fotograferen verboden was, werkten zij onder zeer moeilijke omstandigheden. Voor hun eigen veiligheid bleven ze vaak anoniem voor elkaar en kenden ze elkaar soms alleen bij hun schuilnaam. Met de grootst mogelijke logistieke problemen, zoals het ontbreken van materiaal en beperkte stroom waardoor carbidlampen ingezet moesten worden en een centrale “donkere kamer” werd ingericht, lukte het hen om veel op de foto vast te leggen. De fototoestellen werden vaak verborgen onder de jas of ingebouwd in boodschappentassen of aktetassen met een gaatje voor de lens. Vooral de vrouwelijke leden konden onopvallend te werk gaan met een boodschappentas die geen argwaan wekte. Arrestaties van verzetsmensen en dergelijke konden gebruikt worden door het verzet en doorgegeven worden aan de geallieerden. Hun werk leverde duizenden foto’s op, waarvan een deel reeds twee weken na de bevrijding werd tentoongesteld, Amsterdam tijdens de Hongerwinter was een andere tentoonstelling in 1947. In 1948 verscheen va Kowadlo ook een uitgave met zijn oorlogsfoto’s: Het verdwenen ghetto : wandelingen door de Amsterdamse Jodenbuurt (tekst van Jaap Meijer, fotografie van Boris Kowadlo, Amsterdam, 1948, 160 pagina’s). Het boek zou in 1958 een herdruk krijgen via het Nieuw Israëlietisch Weekblad. Een groot deel van het foto-archief van Kowadlo is later verloren gegaan en van zijn materiaal uit de oorlogsjaren zijn slechts afdrukken bewaard gebleven, die te vinden zijn in het Nederlands Fotomuseum te Rotterdam. Een deel van zijn werk uit de jaren vijftig is terechtgekomen in het NIW-archief.

Vlak na de oorlog trouwde Kowadlo in 1945 met Margaretha Raasveld. Het paar kreeg een dochter. Ze vestigden zich in de Ruysdaelstraat te Amsterdam waar ze een portretfotostudio begonnen. Ook maakte Kowadlo foto’s bij lezingen, op scholen en werkplaatsen en bij recepties. Tijdens twee bezoeken aan zijn naar Israël geëmigreerde broer Mojzesz (Plotz, 15 oktober 1907) reisde hij door het hele land om de opbouw ervan te verslaan. Dit resulteerde in een fotopocket die een jaar voor zijn overlijden uitkwam. (Dit is Israël / foto’s van Boris Kowadlo,  tekst van T.R. Fyvel, vertaling door J.F. Kliphuis. – Amsterdam, uitgeverij Contact, 1958). Er verschenen ook uitgaven in het Engels en Duits.

Kowadlo kwam in 1959 op 47-jarige leeftijd door verdrinking om het leven in Portugal, bij Porto, toen hij daar samen met een journaliste op reportage was en overboord sloeg tijdens een boottocht. Hij was naar Spanje en Portugal gereisd om het erfgoed van de Sefardische Joden te fotograferen. In 2010 verscheen van Bernadette het boek Boris Kowadlo : fotograaf tussen herinnering en toekomst, een uitgave van het Joods Historisch Museum Amsterdam en uitgeverij Waanders.

Advertenties
Dit item was geplaatst door Muis.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: