LA FÈRE

Op de website van Deutsche Welle verscheen in 2014 het artikel Musikalisches Säbelrasseln van Klaus Gehrke, waarin hij betoogt dat tussen 1871 en 1914 veel Europese staten wetenschappelijk en cultureel op hun hoogtepunt waren, maar dat tegelijkertijd de ressentimenten tussen de diverse staten steeds hoger opliepen. Die stemming kwam ook in de muziek tot uiting, wat met de titel (‘Muzikaal wapengekletter’) goed is weergegeven. Een groot aantal componisten bracht nationalistische werken uit, die in het vaderland op enorm veel bijval konden rekenen. Toen de Eerste Wereldoorlog eenmaal was uitgebroken, had dit onmiddellijk een effect op de muziek die in de concertzalen te horen was. Voor de oorlog was de muziek van Richard Wagner in Frankrijk al niet bijster populair, maar vanaf 1914 waren zo ongeveer alle Duitse componisten taboe in Franse concertzalen.

Het artikel ging vergezeld van een Duitse harmonie die tijdens de Eerste Wereldoorlog door een Frans plaatsje marcheert. De foto inspireerde een Nederlandse blogger tot de volgende gedachte: ‘De foto geeft de alledaagse invulling waar nationalistische liederen en leiders toe oproepen. De muzikanten van het voorste gelederen staan er onscherp op. Ze leiden met hun muziek de oorlog in. De scherpte zit ‘m in de geweren in het midden. De helmen zijn niet de Pickelhauben uit het begin van de oorlog, maar de Stahlhelm die pas in 1916 in massaproductie werd genomen. Het lijkt een straatbeeld in Midden-Europa, zoals in ons historisch besef veel oude straatbeelden Midden-Europees lijken, maar het is waarschijnlijk Midden-Frankrijk. Achter het front bij Verdun? Omdat Elzas-Lotharingen vanaf 1871 Duits gebied was, is het niet logisch om te veronderstellen dat daar 43 jaar later nog Franstalige opschriften op winkels staan.’

Duitse harmonie

Het is inderdaad Midden-Frankrijk. In het plaatsje La Fère om precies te zijn. Getty Images (dat de rechten verhandeld namens Corbis, een Amerikaans bedrijf dat auteursrechten verzamelt) vermeldt als titel ‘Drummers Lead March out of La Fere’. Nu doen drie drummers verrekte weinig, maar dat ze La Fére uit marcheren zal wel kloppen. La Fère is een kleine gemeente met 2.800 inwoners in het departement Aisne (in de regio Hauts-de-France en het arrondissement Laon). In De Drie Musketiers van Alexandre Dumas werd op het eind onthuld dat Athos, een van de drie vechtersbazen, in werkelijkheid de Olivier Vicomte (graaf) de la Fère is. Het is dan ook stadje dat al in de 9e eeuw bestond. Vanaf de 19e eeuw was de École royale d’artillerie de La Fère hier gevestigd. In deze oude kazernes bevindt zich nu het Musée Jeanne d’Aboville, vlak daarvoor herinnert een beeld aan dat roemruchte verleden van La Fère, namelijk het majestueuze beeld l’Artilleur (De Schutter) uit 1856 van beeldhouwer Auguste Arnaud, dat vroeger in Parijs een van de beelden van de Pont de l’Alma was. Daar werden ter herdenking van de glorieus verlopen Krimoorlog (1853-1856) bij de brug vier regimenten die daar gevochten hadden geëerd: ‘un zouave, un grenadier, un artilleur et un chasseur à pied’. Auguste Arnaud maakte beide laatste beelden.

La Fère was op 26 november 1870 al door het Duitse leger dertig uur lang zwaar gebombardeerd. Op 28 november 1870 moest de stad capituleren en zou tot 28 oktober 1871 door de Duitsers bezet blijven. Gedurende de Eerste Wereldoorlog leek dat scenario zich te herhalen. Op 1 september 1914 trok het Duitse leger zegevierend door de stad. Van 5 september tot 12 september 1914 werd de Eerste Slag aan de Marne uitgevochten, waarna voor lange tijd de frontlijn werd vastgelegd. La Fère lag op veilige afstand van dat front, maar wel in Duitse handen. In 1911 had het stad nog iets meer dan 5.000 inwoners, maar op het eind van de vernietigende strijd was dat aantal gedaald tot iets meer dan 2.000. Gedurende de oorlog sneuvelden 62 inwoners als soldaat aan het front en ook kwamen 11 civilisten om het leven. Ze worden herdacht op het monument dat in elk stad, dorp of gehucht te vinden is ter overdenking aan de gruwelijkheden van La Grande Guerre. Eigenlijk heeft La Fère zich nooit van deze oorlog hersteld, want het heeft momenteel 2.800 inwoners en de trend is dalend.

Vanaf de Slag om Arras (april 1917) maakte La Fère deel uit van de Hindenburglinie, de militaire verdedigingslinie in Noordwest-Frankrijk die door de Duitsers als ondoordringbaar werd beschouwd. De Duitsers zelf spraken trouwens over de Siegfriedlinie. De linie liep van Lens (bij Arras) ) in het westen tot de Aisne nabij Soissons in het oosten, ruim 160 kilometer lang. De linie bestond onder meer uit betonnen kazematten (bunkers met machinegeweren), zware rollen prikkeldraad, tunnels, een uitgebreid loopgravenstelsel en commandoposten. Op elke kilometer voor de lijn waren uitkijkposten voor scherpschutters geplaatst. In februari 1917 begon de Duitsers met een strategische terugtrekking achter de linie. In het gebied dat ze achterlieten werd de tactiek van de verschroeide aarde toegepast. Alles dat voor de vijand van waarde kon zijn werd vernietigd. In november 1917 braken Britse tanks bij Cambrai voor het eerst door de linie. Met het Amerikaanse Maas-Argonneoffensief in september/oktober 1918 werd de linie definitief doorbroken, waarna snel daarna ( 11 november 1918) de Duitse capitulatie een feit was. Pas een maand voor het eind van de oorlog zou ook La Fère door het Franse leger worden bevrijd. Van 14 maart tot 13 oktober 1918 vinden rond de stad heftige gevechten plaats, waarna generaal Debeney de stad kan bevrijden. Grote delen van de stad liggen dan in puin.

Vier jaar lang konden Duitse troepen, al dan niet begeleid door een muziekkapel, de stad uitmarcheren, op weg naar het front. De garnizoensstad La Fère was in augustus door het 42 regiment van de artillerie en 19e jagerskorps verlaten om zich naar het front te begeven. De stad lag er daarna onverdedigd bij. De Duitsers lieten in de omgeving door Russische gevangenen een groot aantal bunkers (blockhaus) bouwen, maar de eerste jaren lag de stad ver genoeg van het front. Pas begin 19817 verandert dat. Meer dan 1.000 inwoners werden geëvacueerd.

Western_Front_1917

Dit item was geplaatst door Muis.
%d bloggers liken dit: