NIJMEGEN – ST. STEVENSKERK

De Sint-Stevenskerk, die in de volksmond gewoonlijk de Stevenskerk wordt genoemd, is de oudste en grootste kerk van Nijmegen. De kerk is gebouwd op een kleine heuvel met een hoogte van 28 meter, de Hundisburg ofwel de Halsberg. Het is één van de zeven heuvels waarop Nijmegen is gebouwd. Heuvels die ontstonden in de voorlaatste ijstijd, die ongeveer 10.000 jaar geleden eindigde. Vanuit Scandinavië schoof het landijs toen honderden meters hoge bergen zand en grind voor zich uit. Daaruit ontstond een enorme stuwwal die later door de grote rivieren werd uitgesleten. De heuvels die daardoor ontstonden werden later bebouwd, de dalen werden straten. De zeven heuvels van de Nijmeegse Benedenstad, elk bebouwd met een of meerdere belangrijke beschermde monumenten zijn de Hessenberg (Heezeberg), de Hundisburg, de St. Jansberg, de Klokkenberg, de St. Anthoniusberg ( of Geitenberg, Lindenberg), de Hofberg en de St. Geertruidsberg (die een deel is van de Hunnerberg, Hoenderberg).

In de zevende eeuw werd door bisschop Kunibert van Keulen, waar nog steeds de St. Kunibert Kirche een va de twaalf gezichtsbepalende basilieken is, gestart met en kersteningscampagne en werd in Nijmegen op het Kelfkensbos de Gertrudiskerk gebouwd. In 1247 werd de stad Nijmegen in pacht werd gegeven aan graaf Otto II van Gelre (ca. 1215-1271), die vanwege zijn klompvoet de bijnamen De Lamme, De Hinkende en De Paardenvoet had, maar ook wel De Stedenstichter werd genoemd omdat hij veel plaatsen tot stad verhief. Nijmegen kreeg deze stadsrechten in 1230. Otto II liet vanaf 1254 om strategische redenen de Gertrudiskerk, de oudste parochiekerk in Nijmegen en de voorloper van de Stevenskerk, verplaatst van het Kelfkensbos naar de Hundisburg. De grote, machtige Stevenskerk was een mooie tegenhanger voor de massieve Valkhofburcht aan de andere kant van de stad. Het bestuurlijke en religieuze centrum hadden zo elk een eigen plek. De kerk werd in eerste instantie met tufsteen gebouwd in Romaanse stijl, wat aan het onderste deel van de toren nog te zien is. In Latere eeuwen werd in de gotiek, de nieuwe bouwmode, verder gebouwd. De toren, het koor en het fraaie Zuiderportaal zijn daar voorbeelden van. De St. Stevenskerk werd in 1272 ingewijd door Albertus Magnus, de hulpbisschop van Keulen en een van de grootste geleerden van de Middeleeuwen. In de Heilig Grafkapel van de Kerk bevindt zich nog een reliek van hem.De kerk werd vernoemd naar de eerste christelijke martelaar, de heilige Stephanus. Pas in 1276 Stevenskerk 1was de bouw helemaal voltooid. De St. Stevenskerk, die lange tijd de enige kerk in Nijmegen was, viel bestuurlijk onder het gezag van het kapittel van de Apostelenkerk in Keulen. In de dertiende tot zestiende eeuw werd de kerk herhaaldelijk uitgebreid, onder andere met een indrukwekkende kooromgang. Na 1591 stokte de bouw, waardoor de kerk onvoltooid bleef.

De in 1469 overleden Catharina van Bourbon, de hertogin van Gelre, werd op een ereplaats midden in het koor in de Sint-Stevenskerk begraven. Zij liet een deel van haar kapitaal na om de Stevenskerk tot kapittelkerk te verheffen. Haar grafmonument is er nog steeds te bezichtigen. In 1475 verleende paus Sixtus IV toestemming voor de oprichting van een eigen kapittel in de St. Stevenskerk. Als katholieke kerk was de Stevenskerk in bonte kleuren geschilderd en stond ze vol beelden van heiligen. De Beeldenstorm in 1580 en de overname van de kerk door de protestanten in 1591 gaven het interieur een totaal ander aanzien. De kerk werd leeggehaald en witgekalkt. Veel kunstschatten en relieken zijn in die tijd verdwenen, zoals de arm van de heilige Stephanus. Rond 1670 was er een kort katholiek intermezzo, maar het bleef in het katholieke Nijmegen een protestantse kerk.

In 1810 wordt bij koninklijk besluit de kerk eigendom van de Hervormde Gemeente, maar bleef de toren vanwege het belang voor de verdediging van de stad eigendom van de gemeente Nijmegen, wat nog steeds het geval is. In de loop van de 19e eeuw raakte de kerk steeds meer in verval.

De kerk werd bij het beruchte ‘vergissingsbombardement’ van 22 februari 1944 zwaar getroffen, maar werd tot 1969 heropgebouwd. In 2001 kreeg de kerk twee glas-in-loodramen van Marc Mulders, getiteld Pelikaan en Stigmata. Tegenwoordig wordt de kerk gebruikt voor zowel wekelijkse oecumenische kerkdiensten, orgelconcerten op het befaamde Königorgel, tentoonstellingen en lezingen. De Stevenskerk is voor bezichtiging geopend.

Stevenskerk 3 Stevenskerk 4

Dit item was geplaatst door Muis.
%d bloggers liken dit: