106 – WAALKADE – HET LABYRINT 3
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
105 – WAALKADE – HET LABYRINT 2
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
104 – WAALKADE – HET LABYRINT 1
..
Nijmegen, Het Labyrint, een kunstwerk van Klaas van de Locht, © Frans van den Muijsenberg, 3 september 2006.
094 – ERFKAMERLINGSCHAP 4
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
093 – ERFKAMERLINGSCHAP 3
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
092 – ERFKAMERLINGSCHAP 2
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
091 – ERFKAMERLINGSCHAP 1
..
Lobith, natuurgebied Erfkamerlingschap, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2020.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 066
..
Lobith, kunstwerk in voorbereiding, © Frans van den Muijsenberg, 1 juni 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 065
..
Lobith, herfstbladeren, © Frans van den Muijsenberg, 23 oktober 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 064
..
Lobith, een lekker glas whiskey, © Frans van den Muijsenberg, 15 augustus 2015.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 063
..
Arnhem, entree revalidatiekliniek Klimmendaal, © Frans van den Muijsenberg, 20 december2020.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 062
..
Lobith, trouwdag, © Frans van den Muijsenberg, 27 september 2012.
090 – GEUZENWAARD 11
.
Natuurgebied De Geuzenwaard in de uiterwaarden van de Rijn bij Lobith, september 2012, © Frans van den Muijsenberg.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 061
..
Lobith, kunstwerken in de huiskamer, © Frans van den Muijsenberg, 15 november 2016.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 060
..
Lobith, kunstwerk in de huiskamer, © Frans van den Muijsenberg, 25 januari 2021.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 059
..
Lobith, vijver, © Frans van den Muijsenberg, 16 november 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 058
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 15 juni en 3 september 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 057
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 056
..
Lobith, tuin, © Frans van den Muijsenberg, 27 juli 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 055
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 054
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 053
..
Lobith, woonkamer, © Frans van den Muijsenberg, 22 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 052
..
Beeldhouwwerk in de maak, © Frans van den Muijsenberg, 6 juli 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 051
..
Lobith, vijver met standbeeld, © Frans van den Muijsenberg, 23 augustus 2019.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 050
..
Lobith, vijver met standbeeld, © Frans van den Muijsenberg, 23 augustus 2019.
103 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 5
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
OST-FRIESLAND 75
..
Leer, kasteel Evenburg, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 74
..
Aurich, de protestantse kerk, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 73
..
Aurich, museum, Pingelhaus en Oll Haven Auerk, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 72
..
Aurich, begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 71
..
Aurich, begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 70
..
Aurich, gymnasium Ulricianum, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 69
..
In de omgeving van Aurich, de Upstalsboom in Rahe, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 68
..
Aurich, de Stiftsmühle, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 67
..
Aurich, beeldhouwwerk Die rennenden Pferde, © Frans van den Muijsenberg, 11 mei 2025.
OST-FRIESLAND 66
..
Wilhelmshaven, de begraafplaats voor oorlogslachtoffers, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 65
..
Wilhelmshaven, de restanten van het voormalige concentratiekampje, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 64
..
Jever, de voormalige Joodse begraafplaats, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 63
..
Jever, am Kirchplatz, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 62
..
Jever, kasteel-museum, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 61
..
Jever, kasteel-museum, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 60
..
Jever, binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 10 mei 2025.
OST-FRIESLAND 59
..
Aurich, das Urwaldkrankenhaus, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 58
..
Windmolens in de omgeving van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 57
..
De haven van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 56
..
De haven van Dornumersiel, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 55
..
Marienhafe, die Mariakirche, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 54
..
Greetsiel, Pilsumer Leuchtturm, © Frans van den Muijsenberg, 9 mei 2025.
OST-FRIESLAND 53b
..
Engerhafe, het voormalige concentratiekamp, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 53a
..
Engerhafe, het voormalige concentratiekamp, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 52
..
Engerhafe, het voormalige concentratiekamp, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 51
..
Engerhafe, het voormalige concentratiekamp, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 50
..
Engerhafe, het voormalige concentratiekamp, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 49
..
Aurich, brug in de omgeving van het grote oorlogsmonument, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 48
..
Aurich, grote oorlogsmonument, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 47
..
Aurich, monument op de Synagogenplatz, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 46
..
Aurich, monument op de Synagogenplatz, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 45
..
Aurich, beelden Athena und Bellona bij de oude stadspoort en het oorlogsmonument, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 44
..
Aurich, das Moorbauernpaar, beeldhouwwerk in de binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 43
..
Aurich, graffiti in de binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 42
..
Aurich, de Sous Turm in de binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 41
..
Aurich, terrasje in de binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 40
..
Aurich, de Lambertikirche, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 39
..
Aurich, de Lambertikirche, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 38
..
Aurich, de Lambertikirche, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 37b
..
Aurich, Stolpersteine in de binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 37a
..
Aurich, Stolpersteine in de binnenstad, © Frans van den Muijsenberg, 8 mei 2025.
OST-FRIESLAND 36
..
Aurich, Panzergrabe, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 35
..
Aurich, Panzergrabe, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 34
..
In de omgeving van Aurich, beelhouwwerk Plug von Walle, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 33
..
Aurich, Meints Mühle, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 32
..
Aurich, hunebed Butter, Brot und Käse, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 31
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 30
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
DINIE GROEN 1961-2024
..
© Frans van den Muijsenberg, augustus 2025.
OST-FRIESLAND 29
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 28
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 27
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 26
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 25
..
Het Moormuseum, een openluchtmuseum in Moordorf, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 24
..
Raam, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 23
..
In de omgeving van Aurich, de Russische begraafplaats in Tannenhausen, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 22
..
In de omgeving van Aurich, oorlogsmonument in Brockzetel, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 21
..
In de omgeving van Aurich, oorlogsmonument in Brockzetel, © Frans van den Muijsenberg, 7 mei 2025.
OST-FRIESLAND 20
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 19
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 18
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 17
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 16
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 15
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 14
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 13
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 12
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 11
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 10
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 09
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 08
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 07
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 06
..
Gristelde, Rhododendronpark, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 05
..
Wiessens, in de omgeving van Aurich, fonteintje, vlakbij het oorlogsmonument voor de gesneuvelden van de beide wereldoorlogen en de Johannes der Tauferkirche, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 04
..
Wiessens, in de omgeving van Aurich, het oorlogsmonument voor de gesneuvelden van de beide wereldoorlogen, vlak bij de Johannes der Tauferkirche, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 03
..
In de omgeving van Aurich, de Johannes der Tauferkirche in Wiessens, © Frans van den Muijsenberg, 6 mei 2025.
OST-FRIESLAND 02
..
In de omgeving van Aurich, Osteregelsemoor, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2025.
OST-FRIESLAND 01
..
In de omgeving van Aurich, Osteregelsemoor, © Frans van den Muijsenberg, 5 mei 2025.
102 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 4
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
101 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 3
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
AUSSENKAMP 11 – BREMEN II. SS-BAUBRIGADE
In de herfst van 1942 werden in Duitsland verschillende SS-Baubrigaden opgericht, die een soort subkamp van de naziconcentratiekampen waren. Deze eenheden bestonden meestal uit mannelijke niet-Joodse gevangenen – de meesten waren Polen of Russen. De overlevingskansen waren in deze mobiele eenheden groter dan in de hoofdkampen waaraan ze verbonden waren. Door de inzet van deze Baubrigaden in de grote Duitse steden maakte de bevolking voor het eerst kennis met de gevangenen in de concentratiekampen en de erbarmelijke omstandigheden waarin ze daar leefden. Tegen het einde van de oorlog waren er dertien Baubridgaden, met ongeveer 9.500 gevangenen. Tussen september 1942 en mei 1945 maakten naar schatting 17.000 mannelijke gevangenen deel uit van het Baubrigaden- systeem, voornamelijk afkomstig uit de hoofdkampen Buchenwald , Neuengamme en Sachsenhausen. Binnen het systeem waren ook nog SS-Eisenbahnbaubrigaden werkzaam, waarvoor de dwangarbeiders voornamelijk uit Auschwitz en Dachau kwamen. Het voorstel om mobiele arbeidseenheden te formeren kwam van Hans Kammler (Stettin, 26 augustus 1901 – Praag, 9 mei 1945), een Duitse architect die hoofd was van de bouw- en bewapeningsprojecten van het Derde Rijk, SS-Obergruppenführer en generaal in de Waffen-SS. Hij was verantwoordelijk voor de bouw van alle concentratiekampgebouwen, gaskamers en crematoria. In 1942 publiceerde hij het artikel ‘Vorschlag für die Aufstellung von SS-Baubrigaden’, waarin hij stelde dat het informele ‘Friedenshaus Programm’ voor Oost-Europa van Heinrich Himmler, dat voorzag in de bouw van nederzettingen, kampen en bevoorradingsdepots in de nieuw veroverde gebieden, een groot bouwvolume betekende waarvoor ongeveer 175.000 gevangenen moesten worden ingezet. Kappler stelde voor dat deze gevangenen moesten worden verdeeld over 4.800 arbeidsdetachementen die zich tussen de bouwplaatsen konden verplaatsen. Omdat ook de Duitse wapenindustrie steeds meer dwangarbeiders nodig had moesten de plannen van Kammler al snel worden bijgesteld. Toen daarnaast de Duitse steden steeds zwaarder werden gebombardeerd, gaf Himmler opdracht de SS-Baubrigaden in te zetten in de Duitse steden om de vernielingen door de geallieerde bombardementen op te ruimen. Vanaf 1943 concludeerde Albert Speer, die verantwoordelijk was voor de Duitse wapenindustrie, dat het inzetten van arbeiders bij deze opruimwerkzaamheden ten koste ging van de wapenproductie (meer…)
GERRIT JACOBUS KRUIJD
Al voor de oorlog moesten communisten in Nederland vaak in het geheim opereren. Het was ambtenaren verboden lid te zijn van de Communistische Partij Nederland (CPN) of de Revolutionair–Socialistische Arbeiderspartij (RSAP), respectievelijk de leninistisch-marxistische en de stalinistische tak van de politieke stroming. Duitse communisten die vanaf 1933 naar Duitsland waren gevlucht, liepen het risico terug in de armen van de nationaalsocialisten te worden gedreven. Die werden daar door de Gestapo doorgestuurd naar de concentratiekampen die in nazi-Duitsland verrezen, voorzien van een rode driehoek die aangaf dat het politieke gevangenen betrof. De nazi’s beschouweden het communistische bolsjewisme als onderdeel van de ‘Joodse samenzwering’ en communisten werden dan ook beschouwd als staatsgevaarlijk. Daar werd in Nederland slechts in beperkte mate gematigder over gedacht. Nadat de Duitsers Nederland waren binnengevallen, werden de communistische partijen en organisaties verboden. Omdat de communisten al grotendeels in het geheim moesten opereren, was het slechts een kleine stap in verzet te gaan. Vanuit de illegaliteit ondernamen communistische strijders gewapende acties, pleegden sabotage en hielpen onderduikers. Terwijl van de Nederlandse bevolking slechts kleine groepjes na de Duitse inval in het verzet actief werden, stapten vanuit de communistische beweging de leden massaal over naar de illegaliteit. Na mei 1940 had de illegale CPN al snel duizenden verzetsleden, waarvan velen al waardevolle ervaring hadden met illegaal werk. Zo werd de verzetskrant De Waarheid in 1940 landelijk verspreid en het communistisch verzet stond aan de basis van de Februaristaking van 25-26 februari 1941. De Gestapo was echter in het voordeel omdat ze in de dertiger jaren hadden samengewerkt met de Nederlandse inlichtingendienst. Ze hadden daardoor veel informatie over de Nederlandse communisten en gebruikte dat om de Nederlandse communisten fanatiek te vervolgen. Daar werd pas echt fanatiek mee begonnen nadat Duitsland in juni 1941 Rusland had aangevallen (Operatie Barbarossa). In de nacht van 24 op 25 juni 1941 pakte de Duitsers onder de naam ‘CPN-Aktion’ meer dan vierhonderd vooraanstaande communisten op en in de maanden daarop nog eens 175 personen. (meer…)
JURRIAAN JAN MENDELAAR
Jurriaan Jan Mendelaar (Djambi, 8 juni 1924 – Bergen-Belsen, 30 mei 1945) werd geboren op Sumatra waar toen de stad Djambi (tegenwoordig Jambi) de hoofdstad was van de gelijknamige regio. In 1657gaf de toenmalige sultan aan de Nederlander Beschseven toestemming om in het stadje Djambi (Midden-Sumatra) een markt te openen voor de handel in de regio. Djambi was het residentieel centrum en de zetel van de koning, die hier een mooi paleis het, het Tanah Pilih-paleis. Dat paleis werd in 1858 door de sultan zelf platgebrand, toen het Nederlandse leger Djambi aanviel. Dat was een tegenaanval, nadat eerder de sultan het Nederlandse oorlogsschip Van Hauten hadden aangevallen en tot zinken hadden gebracht. Vanuit de ruïnes van het paleis namen de Nederlanders de macht over en gebruikten het als hoofdkwartier voor het Nederlandse leger. In 1904, plaatsten de Nederlanders het koninkrijk Djambi volledig onder het koloniale grondgebied van Nederlands-Indië. Sumatra bleef voor de Nederlandse koloniale macht altijd het lastigste deel van Nederlands-Indië. Men had vooral de handen vol aan Atjeh (Noord-Sumatra) waar voortdurend conflicten uitbraken, maar ook in Djambi was het voortdurend onrustig. Constant moest de regering voorzichtig omgaan met de lokale bestuurders om te zorgen dat het niet uit de hand liep. Dat lukte niet altijd. De bevolking van Djambi maakte niet bepaald de indruk het Nederlands gezag te erkennen. Er waren constant moorden, opstanden en interne conflicten. Het kostte continu enorme moeite het gezag en prestige van het gouvernement overeind te houden, maar dat lukte dus niet altijd. Op 23 mei 1885 werd bijvoorbeeld het gezellig samenzijn in de sociëteit van Djambi ruw verstoord toen twee inheemse mannen binnendrongen en dood en verderf zaaiden. Het gouvernement greep bijzonder hard in, de gebruikelijke koloniale reactie. Naar aanleiding van dit incident berichtte De Javabode op 5 juni 1885: ‘Djambi is altijd geweest en is nog steeds een kwaadaardig broeinest, van muiterij en fanatisme. Handel daar slap en de geheele omstreek staat ter eenige tijd in vuur en vlam. Het Gouvernement moet bedenken, dat in inlanders, in massa genomen, ons niet of weinig meer vreezen, doch integendeel verachten, om dezelfde reden waarom elke Oosterling alle eeuwen door een vreemde macht veracht heeft en steeds verachten zal, n.l. om onze te Atjeh jaren achtereen betoonde zwakheid.’ (meer…)
100 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 2
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
099 – ST. AUGUSTINUSKLOOSTER 1
..
Nijmegen, voormalig St. Augustinusklooster aan de Graafseweg, © Frans van den Muijsenberg, 13 september 2006.
BETTY TANNENBAUM – 24
Beppy Tannenbaum werd op 23 oktober 1934 in Amsterdam geboren als dochter van de Bernhardt (Benni) Tannenbaum (Hersfeld, 25 april 1902 – Mauthausen, 1 februari 1945) en Hertha Krämer (Butzbach, 23 oktober 1903 – Weisskirchen, 1 februari 1945). Benni had één zus en twee broers: Bella Blumenfeld, Alex Tannenbaum en Fred Fritz Tannenbaum. Gezien Beppy’s geboortedag is het echtpaar kort nadat de nationaalsocialisten in 1933 aan de macht kwamen naar Nederland gevlucht. Maar … er zijn in Duitsland in hun geboortesteden Stopersteine geplaatst, met compleet andere gegevens. Op beide wordt aangegeven dat het echtpaar pas in 1938 naar ‘Holland’ zou zijn gevlucht, waarbij vraagtekens kunnen worden geplaatst. Ze zouden in 1944 vanuit Westerbork zijn gedeporteerd naar Auschwitz, waarna Hertha in Lager Weisskirchen en Benni in Buchenwald zou zijn vermoord. Ik heb vooralsnog voor Benni Mauthausen aangehouden, zoals vermeld op Joods Monument.
In februari 1941 woonde het gezin in de Meeuwenlaan 104 a-huis in de hoofdstad en hadden hier een kofferfabriek. Bernhardt en Hertha overleden beiden op dezelfde datum in Oostenrijk, maar Bernhardt in het beruchte kamp Mauthausen en Hertha in het dorpje Weisskirchen, waarvan zich blijkbaar een buitenkamp van Auschwitz bevond maar waarvan niets is terug te vinden. De naam Mauthausen was al vroeg in de oorlog berucht onder de Joodse bevolking. In Amsterdam vonden op 22 en 23 februari 1941 razzia’s plaats, waarbij merendeels jonge mannen werden opgepakt. Vanuit kamp Schoorl vertrokken op 27 februari 1941 en 22 mei 1941 treinen naar Mauthausen, waarmee respectievelijk 390 en 342 personen werden weggevoerd. (meer…)
098 – BURGEMEESTER DALESLAAN 4
..
Nijmegen, Burgemeester Daleslaan, © Frans van den Muijsenberg, 23 juli 2006. (meer…)
097 – BURGEMEESTER DALESLAAN 3
..
Nijmegen, Burgemeester Daleslaan, © Frans van den Muijsenberg, 23 juli 2006. (meer…)
LEVI HAGENAAR – 23
Levi Hagenaar (Oostzaan, 16 februari 1933) was de zoon van Emanuel Hagenaar (Amsterdam, 15 oktober 1909 – Blechhammer, 25 januari 1945) en Lea Emden (Amsterdam, 7 augustus 1909 – Amsterdam, 19 september 1995), die met hun twee kinderen aan de Nieuwe Achtergracht 101 in de hoofdstad woonde. Zijn echtgenote en twee kinderen, Levi en Trees, zouden de oorlog overleven. Emanuel Hagenaar en Lea Hagenaar Emden kwamen terecht in het kamp Blechhammer, sinds april 1944 een buitenkamp van Auschwitz. Daarvoor was Blechhammer, waar de Oberschlesische Hydrierwerke uit steenkool benzine vervaardigde, het grootste dwangarbeiderskamp van de Dienststelle Schmelt, de organisatie die 15 oktober 1940 en medio 1943 alle dwangarbeid van Joden in Opper-Silezië en het Sudetenland organiseerde. SS-brigadeleider Albrecht Schmelt (1899-1945) bouwde een netwerk van maximaal 177 kampen op en had tijdelijk meer dan 50.000 ‘werknemers’. Tijdens de zogenaamde Cosel-periode (28 augustus tot 12 december 1942) arriveerde op het station Cosel, 80 kilometer ten westen van Auschwitz, 38 transporten van Joden uit Nederland, België en Frankrijk, die in de omliggende kampen moesten werken. Emanuel en Lea moeten met een van deze transporten in Blechhammer terecht zijn gekomen. Na april 1944 was het een buitenkamp van Auschwitz geworden, waar tot eind januari 1945 een nieuwe chemische fabriek moest worden gebouwd. Op 17 januari 1945 telde het kamp nog 3985 mannelijke en 180 vrouwelijke gevangen. Blechhammer werd op 21 januari 1945 vanwege de nadering van het Rode Leger ontruimd. De dodenmars ging richting Gross Rosen. Emanuel bezweek onderweg op 25 januari, zijn vrouw Leah overleefde de tocht en ook de volgende evacuatie, naar Klein-Schonau in Zittau. Daar werd op 25 april 1945 hun derde kind geboren, Eduard. (meer…)
089 – GEUZENWAARD 10
.
Natuurgebied De Geuzenwaard in de uiterwaarden van de Rijn bij Lobith, september 2012, © Frans van den Muijsenberg.
088 – GEUZENWAARD 9
.
Natuurgebied De Geuzenwaard in de uiterwaarden van de Rijn bij Lobith, september 2012, © Frans van den Muijsenberg.
096 – BURGEMEESTER DALESLAAN 2
.
Nijmegen, Burgemeester Daleslaan, © Frans van den Muijsenberg, 23 juli 2006. (meer…)
095 – BURGEMEESTER DALESLAAN 1
.
Nijmegen, Burgemeester Daleslaan, © Frans van den Muijsenberg, 23 juli 2006. (meer…)
GEDACHTEN UIT DE GEVANGENIS
In De Zwerver, het blad van de Landelijke Organisatie voor hulp aan Onderduikers, nummer 47 van 3 juni 1945 verscheen onderstaand verhaal van ene ‘vV’. Gezien de samenstelling van de redactie moet dit Teus van Vliet (Harmelen, 15 mei 1913 – Den Haag, 3 maart 1986) zijn geweest. Van Vliet was een van de oprichters van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO). Van Vliet was toen de oorlog uitbrak bestuurslid van de Christelijke Korfbalbond in Den Haag. Via zijn vele contacten probeerde hij adressen te regelen voor onderduikers. Hij moest in februari 1943 zelf onderduiken in Eemnes. Hij was in de tijd dat hij daar verbleef betrokken bij de oprichting van de LO-afdeling in Het Gooi, hoofd van het Centraal Bureau en namens de LO bestuurslid van Stichting 1940-1944. Hij werd in januari 1945 door de Sicherheitsdienst opgepakt, maar sloeg daarna door zodat diverse kopstukken uit het verzet, waaronder Walraven van Hall, konden worden opgepakt. Deze werden allemaal na hun arrestatie geëxecuteerd. Van Vliet zat tot het einde van de oorlog vast in het Oranjehotel in Scheveningen. Hij werd actief in de kringen van het naoorlogs verzet. Zo was hij redactielid van het LO-blad De Zwerver. Pas toen de weduwe van Walraven van Hall eind 1945 een klacht tegen hem indiende legde Van Vliet zijn functies neer. Hij moest voor de Ereraad van het verzet verschijnen, die hem voor vijf jaar een publicatieverbod oplegde. Alle voormalige verzetsvrienden keerden zich van hem af. Op 10 mei 1949, vier jaar na de bevrijding, verscheen Teus van Vliet voor de rechters van het Bijzonder Gerechtshof in Amsterdam en werd veroordeeld tot een voorwaardelijke geldboete van 500 gulden met een proeftijd van twee jaar. Daarnaast mocht hij geen functie meer in een oud-verzetsbeweging uitoefenen, waaronder ook de Stichting 1940-1945. Onderstaand artikel werd dus gepubliceerd voor zijn verzwegen verraad aan de Duitsers bekend was. Neemt niet weg dat het best een indrukwekkend verhaal was. (meer…)
KIK TEN BOOM
In de vier nummers in juni 1945 – De Zwerver 47 (3 juni 1945) tot De Zwerver 50 (29 juni 1945) – stonden in totaal 71 oproepen (er is genummerd tot 72, maar nr. 39 is per ongeluk overgeslagen) over personen waarvan nog steeds niet bekend was of zij nog leefden en zo ja, waar ze dan verbleven. De oproepen waren steeds voorzien van de toevoeging met spoed te berichten aan het Centraal Bureau van de LO-LKP indien men nuttige informatie kon verstrekken. Zie hier voor het overzicht van de 71 oproepen.
In De Zwerver nummer 50 van 29 juni 1945 verscheen de volgende oproep: ‘Kik ten Boom, wonende Hilversum, Surinamelaan 15, geb. 27-5-’20. Laatste gezien 10-4-’45 op de “Klinket”, Buitenpost van Oranienburg.’
Christiaan Johannes “Kik” ten Boom (Zuilen, 27 mei 1920 – vermoedelijk in Bergen-Belsen, 31 mei 1945) groeide op in een religieus gezin dat erg betrokken was bij het verzet en de hulp aan Joden. Zijn grootvader Casper ten Boom (Haarlem, 18 mei 1859 – Den Haag, 9 maart 1944) was de zoon van iemand die sinds 1837 een horlogezaak had. In 1877 begon de achttienjarige Casper een eigen juwelierszaak in Amsterdam. De diepgelovige Casper was onder meer betrokken bij de liefdadigheidsgroep Tot Heil des Volks. In de oorlog hielp hij Joden en mensen van het verzet om onder te duiken. In maart 1944 werd hij gearresteerd en stierf na een week in de gevangenis in Scheveningen. Ook Kik’s vader, de predikant Willem ten Boom (Amsterdam, 21 november 1886 – Hilversum, 13 december 1946), was in het verzet actief. In 1928 promoveerde hij aan de universiteit van Leipzig op een dissertatie over het rassen-antisemitisme. De rest van zijn leven wijdde Ten Boom aan de jodenzending en het schrijven van boeken over de schoonheid en de waarde van het Oude Testament. Het gezin ten Boom woonde in een fraaie villa aan de Surinamelaan te Hilversum, met daarnaast het door hem opgerichte zorginternaat ‘Theodotion’ (Godsgeschenk) voor de opvang van geestelijk en lichamelijk kwetsbare mensen. Zijn vrouw was daarvoor belast met de dagelijkse leiding. Willem ten Boom werd in februari 1944 gearresteerd toen hij een bezoek bracht aan zijn vader Casper in Haarlem. Hij zat twee maanden in de gevangenis in Scheveningen, maar werd daarna vrijgelaten. Uiteindelijk overleed Ten Boom eind 1946 in zijn huis te Hilversum aan een ziekte die hij tijdens de oorlog in gevangenschap had opgelopen. (meer…)
CHARLES DOMERY, DE MAN DIE ALLES AT
Charles Domery was een Poolse militair, bekend om zijn gigantische eetlust, vergelijkbaar met de veelvraat Tarrare waarover hier al is bericht. Als geboortejaar en -plaats staat steevast aangegeven dat hij omstreeks 1778 in Benche werd geboren. Zijn exacte geboortedatum is niet bekend, wel dat hij in 1799 21 jaar oud was. Er geen plaats bekend met de naam Benche; er is hier waarschijnlijk sprake geweest van een schrijffout. Zelfs bij zijn naam kunnen vraagtekens worden gezet. Het is niet bepaald een Poolse naam, eerder een Engels voornaam en Franse achternaam en het waarom daarvan laat zich makkelijk raden. Vanaf zijn dertiende had Domery een ongewoon grote eetlust. Hij was een van de negen broers, die volgens Domery allemaal aan dezelfde aandoening leden. Hij herinnerde zich dat ook zijn vader een stevige eter was en zijn vlees over het algemeen halfgekookt at, maar hij kon zich de hoeveelheid niet herinneren. De enige ziekte die hij zich kon herinneren was een uitbraak van pokken in zijn jeugd, die door de hele familie werd overleefd. In 1791, op dertienjarige leeftijd, meldde Domery zich aan bij het Pruisische leger en maakte hij deel uit van een leger dat Thionville belegerde tijdens de Eerste Coalitieoorlog. Het Pruisische leger leed onder voedseltekorten die Domery ondraaglijk vond. Hij ging de stad binnen en gaf zich over aan de Franse commandant, die hem beloonde met een grote meloen. Domery at die onmiddellijk op, inclusief schil. Vervolgens kreeg hij van de Franse generaal een grote verscheidenheid aan andere etenswaren, die hij ook allemaal meteen opat. (meer…)
085 – TOLKAMER EUROPAKADE 1
..
De Europakade in Tolkamer bij nacht. © Frans van den Muijsenberg, 12 januari 2011.
094 – TAKENHOFPLEIN
.
Nijmegen, Takenhofplein. Uit Rob Essers Stratenlijst: ‘In 1551 verkocht het zusterschap van het klooster van St. Agnes een stuk land aan Thomas Taeck, deze bouwde er een hofstede op onder de naam ‘Takenhof’. In verband met de stadsuitbreiding werd deze boerenhofstede in 1975 afgebroken. Bij raadsbesluit van 29 juni 1972 werd het verkeersplein in die omgeving naar de oude boerderij vernoemd.’ Op 8 juni 2000 vond de officiële ingebruikstelling plaats van de Takenhoffontein, volgens sommigen de grootste fontein van Nederland. Rondom is op de zijwand de volgende dichtregel van H.H. ter Balkt aangebracht: ’Hazelaar plantte ik voor haar vier poorten, al haast vervluchtigd voor haar rose bloesem’. Op 23 maart 1990 was bij het gebouw van Bovemij een beeld geplaatst van Fioen Blaisse, voorstellende een vrouw met vlinder, getiteld ‘Het onderweg zijn’. © Frans van den Muijsenberg, 23 juli 2006.
DR. CAMBELL’S ARSENIC COMPLEXION WAFERS
Arseen en veel arseenverbindingen zoals arseenoxide (rattenkruit) zijn extreem giftig. Binnen het menselijk lichaam richt het verwoestingen aan in het spijsverteringskanaal, veelal met dodelijke afloop. Toediening van kleine hoeveelheden over een lange tijd veroorzaakt symptomen die op een natuurlijke maag-darmontsteking lijken. Omdat arseen(-verbindingen) in het lichaam erg moeilijk te traceren was, was het een berucht moordwapen. Arseen is het meest gebruikt voor het plegen van gifmoorden. Er is lang verondersteld dat Napoleon Bonaparte zo aan zijn einde is gekomen. Zijn lichaam bleek namelijk een grote hoeveelheid arseen te bevatten. Uit een Italiaans onderzoek in 2008 bleek echter dat mensen in Napoleons tijd honderd maal hogere doses arseen hadden dan tegenwoordig. Dit zou komen omdat arseen toen veel werd gebruikt in bijvoorbeeld lijm en verf. Napoleon bleek geen hogere hoeveelheid arseen in zijn lichaam te hebben gehad dan zijn vrouw en zoon. Pas na de uitvinding van de Marshtest werd het mogelijk om zelfs zeer lage concentraties aan te tonen. In een laboratorium kan door deze test uit 1840 zeer lang na het overlijden van een persoon de aanwezigheid van arseen worden aangetoond, omdat arseen in de nagels en haren wordt opgeslagen. (meer…)
086 – TIERGARTEN KLEVE 8
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
085 – TIERGARTEN KLEVE 7
.
Tiergarten Kleve, juli 2008, © Frans van den Muijsenberg.
AUSSENKAMP 10 – BREITFELDE (BEI MÖLLN)
In het stadje Breitenfelde bevond zich in de periode van 10 november 1944 tot 30 april 1945 een van de kleinste buitenkampen van concentratiekamp Neuengamme. In de Middeleeuwen lag het langs de Alten Salzstraße, vanaf het begin van de elfde eeuw de belangrijke handelsroute van Lüneburg naar Lübeck. Het lag vlakbij Mölln, een iets groter plattelandsstadje, dat sinds de NSDAP in 1933 aan de macht was gekomen het bestuurlijke middelpunt van de streek was. De omstreeks tien families die er rond 1941 nog woonden, werden naar Riga gedeporteerd en zouden geen van allen de oorlog overleven. In 1933 werd in Mölnn begonnen met de bouw van de Muna-fabriek (een van de vele munitiefabrieken van de Heeresmunitionsanstalt), die een oppervlakte had van 213 hectare. Gedurende de Tweede Wereldoorlog zouden er meer dan 2.000 mensen werkzaam zijn, hoofdzakelijk dwangarbeiders uit het oosten. In het hele district werden meer dan 10.000 krijgsgevangenen als dwangarbeiders tewerkgesteld, onder meer in het tankdepot van de luchtmacht in Büchen, in de landbouw en in fabrieken. Tegen het einde van de oorlog verdubbelde de bevolking naar ongeveer 13.000 inwoners, vooral door vluchtelingen ben ontheemden uit voormalige Duitse gebieden. (meer…)
084 – LOBITH – BATAVENWEG 2
.
Batavenweg, © Frans van den Muijsenberg, september 2024
093 – BEGRAAFPLAATS RUSTOORD
.
Begraafplaats Rustoord, aan de Postweg in Nijmegen-Oost. Zie ook Rob Essers’ Stratenlijst Nijmegen.
© Frans van den Muijsenberg.
SCHEISSE-NAZIS AUF DEM DONNERBALKEN
Iedereen kent het reclamedeuntje ‚Koning, keizer, admiraal. Popla gebruiken ze allemaal’, waarbij het overduidelijk is dat het laatste zinnetje makkelijk gewijzigd kan worden in ‘poepen doen ze allemaal’. Het lijkt zo vanzelfsprekend dat je geheel privé op het toilet doet en dat daarvoor toiletpapier beschikbaar is. Dat is echter zeker nooit het geval geweest. In het oude Rome had de rijken een privétoilet en iedereen kon voor een klein bedrag naar een ‘latrina publica’, een openbaar toilet, gaan. Daar zaten ze op duur marmer, dat was aangesloten op het riool. In een lange rij naast elkaar, dat wel. De kennis van de Romeinen ging echter verloren. In de Middeleeuwen plasten en poepen mensen gewoonlijk in een po, die vervolgens op straat werd leeggegoten. De stank in de middeleeuws stadjes moet groot zijn geweest. Kasteelbewoners hadden de beschikking over een toiletnis in de kasteelmuur, waarna de behoefte in de slotgracht terecht kwam. Daarna bleef die situatie lange tijd onveranderd. Ruim twee eeuwen geleden slechts had men in het beroemde paleis van Versailles geen fatsoenlijk toilet of ‘fecaliënput’ (een gat waar al dat stinkende spul in terechtkomt). Men vond het nobeler om de behoefte te doen op de vloer van een van de vele kamers in het kasteel. Er waren voldoende bedienden die de boel opruimden. Ook voor hofdames was het dragen van de hoepelrokken erg praktisch. Dit betekende dat ze zelfs in gezelschap hun behoefte konden doen, zonder dat hun billen zichtbaar waren. Het kasteel en het enorme kasteelpark moeten verschrikkelijk gestonken hebben! Men was blijkbaar vergeten dat al in 1596 door Sir John Harington het watercloset was uitgevonden. Pas in 1860 werd in Duitsland in kasteel Ehrenburg in Coburg het eerste toilet geïnstalleerd, dat speciaal vanwege het bezoek van de Britse koningin Victoria was geïmporteerd. Tot dan en nog lang daarna was een buitentoilet gebruikelijk. Een houten hok, met een houten bank met een diep gat waar op de bodem alles bleef liggen stinken. Ons bekende (normaliter) reukvrije toilet met alle privacy en toiletpapier is van zeer recente datum. (meer…)
ELLA HARPER
Ella Harper (5 januari 1870 – 19 december 1921) werd geboren in Hendersonville, Sumner County, Tennessee, dat heden ten dage meer dan 60.000 inwoners telt maar rond de tijd van haar geboorte niet meer dan een armzalige nederzetting was met omstreeks 150 inwoners. Haar ouders William Harper en Minerva Ann Childress waren kleine veeboeren die oorspronkelijk uit Virginia afkomstig waren. William Harper werkte ook als steenhouwer om de kost te verdienen. Het echtpaar was in 1863 getrouwd en kregen twee jaar later hun eerste kind. William Harper diende vrijwel zeker tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865), waarschijnlijk voor het Zuidelijke leger. Hij was Democraat, lid van de Vrijmetselaarsbroederschap en lid van de Methodist Episcopal Church, South. Het echtpaar had acht kinderen. Ella had een tweelingbroer Everett, die een paar maanden na de geboorte (op 4 april 1870) stierf. Ze had ook een zus, die Susan Margaret heette, die werd geadopteerd door een gezin dat vervolgens naar Missouri verhuisde. Er waren nog vijf andere levende kinderen: Sallie Irene, Willie Johnelle, Ella, Jessie Lee en Earl Phelan. Volgens de familietraditie was Earl een pleegbroer, die in een mandje op hun veranda was gevonden. Latere nakomelingen van Earl wisten met DNA-onderzoek te achterhalen dat Earl een zoon van William Harper moet zijn geweest. Vermoedelijk had William een affaire gehad en liet deze vrouw de baby op zijn veranda achter zodat hij hem kon opvoeden. (meer…)
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 049
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
FRANS VAN DEN MUIJSENBERG – 048
.
Uitspanning ’t Peeske te Beek, mei 2015 © Frans van den Muijsenberg.
LILLY KETTNER – 22
Lilly Kettner werd op 2 april 1923 geboren in Floridsdorf, dat in 1904 tegelijkertijd met enkele omliggende dorpen door Wenen werd ingelijfd en sindsdien het 21 district van Wenen is. Samen met Donaustadt, het 22e district, vormen ze het deel van de stad Wenen op de linkeroever van de Donau. Lilly was het enig kind van haar ouders Ludwig Kettner (Wenen, 13 juli 1888) en Franzi Winkler (Wenen, 20 april 1889). Haar vader en zijn broer diende tijdens de Eerste Wereldoorlog als soldaat in het Oostenrijkse leger en werden aan het Russische front krijgsgevangene gemaakt. Haar vader overleefde die gevangenschap, zijn broer echter niet. Toen haar vader echter terugkwam in Wenen, ontdekte hij dat gedurende de oorlog zijn ouders waren overleden. Lilly werd in haar jeugdjaren vooral opgevoed door de grootmoeder van haar moeder, waarbij ze ook inwoonde.
Na de Anschluss van Oostenrijk bij Duitsland in maart 1938 werd de situatie voor de Joodse bevolking nog ernstiger dan die in de voorgaande jaren al was geworden. In december 1938 werd Lilly daarom naar Nederland gestuurd als onderdeel van de kindertransporten van de Joodse gemeenschap in Wenen. Haar ouders immigreerden illegaal met het schip Odyssee naar Palestina. In Nederland verbleef ze in verschillende kindertehuizen. Op 11 december 1938 zat ze eerst in quarantaine in de Copernicusstraat 159 in Den Haag, op 10 januari 1939 verhuisde ze naar Huize Overvoorde aan de Van Vredenburchweg 174 te Rijswijk en vanaf 13 september 1939 was ze woonachtig in Huis ten Vijver aan de Dwarsweg 3 in Scheveningen. Best wel aardige optrekjes om te verblijven. (meer…)
FRIEDRICH RECK-MALLECZEWEN EN DE AANSLAG 20 JULI 1944
Friedrich Percyval Reck-Malleczewen (Malleczewo, 11 augustus 1884 – Dachau, 16 februari 1945) was een vooraanstaand criticus van het nationaalsocialistische bewind in Duitsland. Opvallend genoeg jon in 1937 zijn historische roman Bockelson. Geschichte eines Massenwahns, Die Geschichte der Wiedertäufer von Münster gewoon verschijnen en in de nationaalsocialistische pers zelfs goede kritieken krijgen. Blijkbaar miste men het feit dat het boek op de eerste plaats een kritische allegorie was op Hitler en het nazisme. Het boek gaat over de zestiende-eeuwse wederdopers in Münster, waarbij Friedrich Reck-Malleczewen de hoofdpersoon Jan van Leiden en diens schrikbewind vergelijkt met de Franse en de Russische revolutie en hij ook sprak van een Duizendjarig Koninkrijk van Zion in Münster. Hij vermelde ook duidelijk dat de belangrijkste propagandist van de wederdopers, net als Goebbels, een hinkepoot was. Voor Reck-Malleczewen was ook het Derde Rijk, net als Münster en de beide genoemde revoluties, een vorm van collectieve psychose. In oktober 1944 schreef hij in zijn dagboek dat de nazi-autoriteiten hem steeds meer in de gaten gingen houden. Enkele dagen later, op 13 oktober 1944, werd hij inderdaad gearresteerd omdat hij het moreel van de gewapende Duitse troepen had ondermijnd door de oproep voor de Sturmgruppe naast zich neer te leggen. De 60-jarige schrijver riskeerde voor dit misdrijf de doodstraf met de guillotine, maar kwam door de bemiddeling van een SS-generaal na een week weer vrij. Op 31 december 1944 werd hij echter voor de tweede maal gearresteerd, dit maal omdat hij bij zijn uitgever schriftelijk had geklaagd dat de hoogte van zijn auteursrechten wel erg veel te lijden hadden van de oorlog. Op 9 januari 1945 werd hij overgebracht naar het concentratiekamp Dachau. Er is onduidelijk over zijn doodsoorzaak. In de officiële doodsakte vanuit Dachau stond dat hij op 16 februari 1945 in het kamp aan tyfus zou zijn overleden, maar er waren geruchten dat hij op 23 februari 1945 via een nekschot zou zijn geëxecuteerd. (meer…)
083 – LOBITH – BATAVENWEG 1
.
Hoek Batavenweg – Zwarteweg, met een doorkijkje naar het pad evenwijdig aan het Skippymeer (links) en de Batavenweg (rechts), © Frans van den Muijsenberg, september 2024
092 – LENTE IN DE HOEFKAMP 7
.
Nijmegen, De Hoefkamp, een veldnaam die al in de 17e eeuw bekend was. Nu een buurt in de wijk in Neerbosch
© Frans van den Muijsenberg, april 2007.
EEN ONDERDANIGE NATIE?
Vertaling van het artikel ‘A subservient nation? Russia seems prone to authoritarian rulers’, dat op 19 mei 2023 verscheen op Meduza. Het artikel was een bewerking van een editie Signal, Meduza’s nieuwsbrief over geschiedenis
Gezien de mentale pijn en in sommige gevallen de brute repressie die de vele duizenden Russen ondergaan die zich verzetten tegen Poetin en de Russische oorlog tegen Oekraïne, wil iedereen weten waarom de Russische oppositie er niet in is geslaagd hem te stoppen. Eén theorie stelt dat het iets te maken heeft met een aangeboren Russisch nationaal karakter – wat dat ook moge betekenen – van onderdanigheid, dat het Russische volk dictatuur over zichzelf afroept door niet genoeg vrijheid en democratie te verlangen. Sinds de val van de Sovjet-Unie hebben sociologische studies, zowel binnen als buiten Rusland, aangetoond dat Russische burgers democratische idealen net zo hoog waarderen als burgers van veel vrijere staten. Maar het idee dat Rusland een ‘onderdanige natie’ is, blijkt zowel oud als duurzaam te zijn. Het duurt voort vanaf het vroege imperiale tijdperk, via de Sovjet-Unie, tot op de dag van vandaag. Meduza legt de geschiedenis van het idee uit en waarom het op zijn best te simplistisch en op zijn slechtst gevaarlijk is. (meer…)
COCA-COLA SYRUP
Het welbekende Coca-Cola zou zijn uitgevonden door John Stith Pemberton (Knoxville, 8 juli 1831 – Atlanta, 16 augustus 1888), een arts en apotheker. Hij had in zijn jonge jaren een praktijk als traditionele stoomdokter, die stoombaden met kruiden en andere producten gebruikten om zweten te bevorderen, wat een heilzame werking op het lichaam zou hebben. Tijdens de Burgeroorlog diende hij in het leger van de zuidelijke Confederatie en raakte zwaargewond bij de Slag bij Columbus (15 april 1865) aan het eind van de oorlog. Om de blijvende pijn als gevolg daarvan tegen te gaan gebruikte hij verschillende verdovingsmiddelen en raakte als gevolg daarvan verslaafd aan morfine. In die tijd was er grote vraag naar allerhande huismiddeltjes en tonics en ook Pemberton ging aan de slag in het ontwikkelen van plantaardige geneesmiddelen. In 1866 begon hij te experimenteren met pijnstillers die konden dienen als een morfinevrij alternatief. Zijn eerste recept was ‘Dr. Tuggle’s Compound Syrup of Globe Flower’, waarin het actieve ingrediënt afkomstig was van de knoopstruik, een giftige plant. Vervolgens begon hij te experimenteren met coca en cocawijnen. In die tijd werd het coca-extract vooral gebruikt in geneesmiddelen, voor drankjes ter bevordering van de seksuele drift, de behandeling van spijsverteringsproblemen, voor zenuwkalmerende middelen en als drankje tegen veroudering. (meer…)
EROTIEK IN DE 19E EEUW – 62
Rond 1905 verscheen bij de Berlijnse uitgever Richard Eckstein het boek Eva im Paradies. Weibliche Freilicht-Akte nach Aufnahmen für Künstler und Kunstliebhaber (30 x 40,5 cm), met twintig foto’s van de keurige portrettenfotograaf Wilhelm Hümmer uit München. Het betrof Loseblattwerk, dat wil zeggen een map met foto’s die op karton waren bevestigd.
MUIZENEST 